Trẻ vẫn tăng độ khi đang dùng kính kiểm soát cận không có nghĩa ngay rằng kính đã thất bại. Điều cần xem trước tiên không phải: “Có tăng độ hay không?” mà là: “Tốc độ tăng cận hiện nay nhanh hay chậm hơn trước khi kiểm soát?”

Ví dụ, nếu trước đây trẻ tăng khoảng 1.00D mỗi năm, sau khi dùng kính kiểm soát cận còn tăng khoảng 0.50D/năm, trẻ vẫn tăng độ nhưng tốc độ tiến triển có thể đã chậm lại đáng kể.

Ngược lại, nếu trẻ vẫn tăng nhanh tương đương hoặc nhanh hơn trước, cần kiểm tra lại toàn bộ quá trình:

1. kết quả đo có chính xác không;
2. trẻ đã đeo kính đủ thời gian chưa;
3. gọng có nằm đúng vị trí không;
4. độ kính và thông số lắp có phù hợp không;
5. chiều dài nhãn cầu thay đổi thế nào;
6. trẻ đang ở độ tuổi có nguy cơ tiến triển nhanh không;
7. và có cần điều chỉnh phương pháp kiểm soát cận hay không.

Không nên chỉ thấy tăng độ rồi lập tức đổi từ Stellest sang MiYOSMART, MyoCare hoặc một sản phẩm khác.

Xem thêm bài Kính kiểm soát cận có thực sự hiệu quả không?

---

Vì sao dùng kính kiểm soát cận rồi trẻ vẫn có thể tăng độ?

Bởi vì mục tiêu của kính kiểm soát cận là hỗ trợ làm chậm tiến triển, không phải bảo đảm cận thị dừng hoàn toàn. Cận thị ở trẻ chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố:

• tuổi bắt đầu cận;
• tốc độ phát triển của mắt;
• yếu tố gia đình;
• độ cận ban đầu;
• thói quen nhìn gần;
• thời gian ngoài trời;
• mức độ sử dụng kính;
• và sự đáp ứng riêng của từng trẻ.

Ngay cả hai trẻ:

• cùng 8 tuổi;
• cùng cận -2.00D;
• cùng dùng một loại tròng;

vẫn có thể có tốc độ tiến triển khác nhau. Do đó, một tỷ lệ hiệu quả được công bố trong nghiên cứu không phải cam kết kết quả cho từng trẻ.

Bước 1: Xác nhận trẻ thực sự đã tăng bao nhiêu độ

Trước khi kết luận kính không hiệu quả, cần chắc chắn hai lần đo có thể so sánh với nhau. Ở trẻ em, khả năng điều tiết rất mạnh. Kết quả đo có thể chịu ảnh hưởng bởi:

• trẻ vừa học hoặc nhìn gần nhiều;
• phương pháp đo khác nhau;
• điều kiện đo khác nhau;
• khả năng điều tiết;
• có hoặc không sử dụng thuốc giúp hạn chế điều tiết khi cần.

Ví dụ:

Lần trước: -2.00D

Lần này: -2.25D

Chênh lệch -0.25D chưa chắc đã đủ để kết luận trẻ thực sự tiến triển rõ rệt nếu hai lần đo được thực hiện trong điều kiện khác nhau. Vì vậy cần xem:

• kết quả đo đầy đủ;
• thị lực;
• độ loạn;
• và nếu cần, kết quả khúc xạ sau khi hạn chế điều tiết.

Đừng chỉ dựa vào một con số từ máy đo tự động.

---

Bước 2: So với tốc độ tăng cận trước khi dùng kính

Đây là bước quan trọng nhất. Giả sử:

Trước khi kiểm soát cận

Trẻ tăng: -1.00D/năm

Sau khi sử dụng kính kiểm soát cận

Trẻ tăng: -0.50D/năm

Nếu chỉ nhìn lần kiểm tra mới, phụ huynh có thể nghĩ: “Vẫn tăng nửa độ, kính không có tác dụng.” Nhưng nếu xu hướng trước đây là tăng 1 độ mỗi năm, tốc độ hiện tại đã giảm khoảng một nửa.

Ngược lại:

Trước khi kiểm soát

-0.50D/năm

Sau kiểm soát

-0.75D/năm

thì rõ ràng cần đánh giá kỹ hơn. Do đó, nên lưu lại toa kính và kết quả kiểm tra qua từng thời điểm. Không có dữ liệu trước điều trị thì rất khó đánh giá chính xác mức đáp ứng của riêng trẻ.

Bước 3: Kiểm tra trẻ có đeo kính đủ thời gian không

Tròng kính kiểm soát cận tạo tín hiệu quang học khi trẻ đang đeo kính. Nếu trẻ:

• chỉ đeo lúc nhìn bảng;
• về nhà tháo kính;
• cuối tuần ít đeo;
• nghỉ hè gần như không sử dụng;

thì tổng thời gian mắt tiếp xúc với thiết kế kiểm soát cận giảm đáng kể. Với nhiều loại tròng kiểm soát cận dạng kính gọng, hướng sử dụng thường là đeo phần lớn thời gian trẻ thức trong ngày. Một số sản phẩm có hướng dẫn cụ thể hơn.

Ví dụ, Stellest hiện có hướng dẫn sử dụng tối thiểu khoảng 10 giờ mỗi ngày và ít nhất 6 ngày mỗi tuần.

Vì vậy, khi trẻ tăng độ, cần hỏi thực tế: “Con đeo kính bao nhiêu giờ mỗi ngày?” chứ không chỉ hỏi: “Con có đeo kính không?”

Xem thêm bài Đeo kính kiểm soát cận bao lâu mỗi ngày?

Bước 4: Kiểm tra gọng có đang nằm đúng vị trí không

Đây là một nguyên nhân rất dễ bị bỏ qua. Tròng kính kiểm soát cận có các vùng quang học được thiết kế theo vị trí nhất định. Nếu gọng:

• thường xuyên tụt xuống mũi;
• quá rộng;
• bị lệch;
• càng kính quá dài;
• cầu kính không phù hợp;
• hoặc bị biến dạng sau va chạm,

vị trí mắt so với vùng quang học trên tròng cũng có thể thay đổi.

Một trẻ có thể đeo kính 12 giờ/ngày nhưng nếu kính liên tục nằm sai vị trí, chất lượng sử dụng vẫn chưa tối ưu. Vì trẻ thường xuyên:

• chạy nhảy;
• cúi xuống viết bài;
• nhìn lên bảng;
• tháo đeo kính;

gọng nên được kiểm tra và chỉnh lại định kỳ. Đặc biệt khi trẻ lớn nhanh, chiếc gọng phù hợp 6–12 tháng trước có thể không còn vừa như ban đầu.

Bước 5: Kiểm tra độ kính và thông số lắp tròng

Không phải chỉ cần mua đúng thương hiệu là đủ. Các yếu tố như:

• khoảng cách đồng tử;
• chiều cao lắp tròng;
• tâm mắt;
• độ nghiêng và vị trí gọng;
• độ kính hiện tại;

đều ảnh hưởng đến chất lượng sử dụng. Nếu độ của trẻ đã thay đổi nhưng vẫn tiếp tục sử dụng kính cũ quá lâu, việc điều chỉnh thị lực có thể không còn tối ưu.

Vì vậy, khi trẻ tăng độ, nên kiểm tra cả: tròng + độ + thông số lắp + gọng thay vì chỉ nhìn logo Stellest, MiYOSMART hay MyoCare.

Xem thêm bài Bao lâu nên kiểm tra độ cận cho trẻ?

---

Bước 6: Theo dõi chiều dài nhãn cầu nếu có điều kiện

Độ cận rất quan trọng nhưng chưa phản ánh toàn bộ sự phát triển của mắt. Ở nhiều trẻ cận thị tiến triển, nhãn cầu tiếp tục dài ra theo thời gian. Nếu có dữ liệu chiều dài nhãn cầu:

• trước khi kiểm soát;
• sau 6 tháng;
• sau 12 tháng;

sẽ dễ đánh giá xu hướng hơn. Ví dụ, độ kính thay đổi tương đối ít nhưng chiều dài nhãn cầu vẫn tăng đáng kể thì vẫn cần chú ý.

Ngược lại, nếu cả:

• tiến triển độ cận;
• và tốc độ dài nhãn cầu

đều chậm lại, đó là thông tin tích cực hơn. Tuy nhiên, không nên lấy một mốc mm/năm duy nhất áp dụng cho mọi trẻ. Tuổi của trẻ ảnh hưởng rất lớn đến tốc độ phát triển nhãn cầu.

Xem thêm bài Nhãn cầu dài ra là gì? Vì sao trẻ tăng cận?

Bao nhiêu độ tăng thêm thì được xem là kính không hiệu quả?

Không có một mốc duy nhất được công nhận cho mọi trẻ và mọi phương pháp. Một số nghiên cứu sử dụng các ngưỡng nhất định để xác định nhóm “đáp ứng kém”, nhưng những ngưỡng này được đặt ra cho mục đích nghiên cứu. Ví dụ, có nghiên cứu sử dụng mức tăng chiều dài nhãn cầu khoảng 0.26 mm/năm trở lên để chọn nhóm trẻ đáp ứng kém với một loại tròng cụ thể.

Điều đó không có nghĩa 0.26 mm là ranh giới chung để kết luận mọi kính kiểm soát cận thất bại. Khi đánh giá trẻ ngoài thực tế cần xem:

• tuổi;
• tiến triển trước đây;
• mức thay đổi hiện tại;
• thời gian đeo kính;
• tình trạng gọng;
• và toàn bộ kế hoạch điều trị.

Xem thêm bài Kính kiểm soát cận có làm hết cận không?

Nếu vẫn tăng 0.5 độ một năm thì có đáng lo không?

Cần đặt con số đó vào bối cảnh.

Trường hợp A

Trước điều trị: 1.00D/năm

Sau điều trị: 0.50D/năm → Có thể đã chậm hơn đáng kể.

Trường hợp B

Trước điều trị: 0.25D/năm

Sau điều trị: 0.50D/năm → Cần đánh giá lại.

Trường hợp C

Trẻ mới 7 tuổi, tăng 0.50D/năm. → Mức độ đáng chú ý có thể khác trẻ 16 tuổi cùng tốc độ. Vì vậy không nên dùng câu: “Tăng 0.5 độ là kính thất bại.”

Phụ huynh có thể xem thêm bài Trẻ tăng cận bao nhiêu độ một năm là nhanh?

Có nên đổi ngay sang loại kính kiểm soát cận khác không?

Không nên đổi chỉ vì một lần đo cho thấy trẻ tăng độ. Trước hết cần xác định:

• trẻ có thực sự tăng nhanh không;
• đã sử dụng đúng kính chưa;
• thời gian đeo có đủ không;
• gọng và thông số lắp có phù hợp không.

Nếu các yếu tố này đều tốt nhưng cận vẫn tiến triển nhanh, lúc đó mới nên thảo luận về việc điều chỉnh phương pháp. Đổi từ:

• Stellest → MiYOSMART;
• MiYOSMART → MyoCare;
• MyoCare → Stellest;

không bảo đảm kết quả sẽ tốt hơn. Hiện không có cơ sở để nói một sản phẩm luôn mạnh hơn tất cả sản phẩm còn lại ở mọi trẻ.

---

Có nên tăng “độ kiểm soát” của tròng không?

Phụ huynh không nên tự tìm một phiên bản được quảng cáo “mạnh hơn” rồi yêu cầu đổi. Mỗi thiết kế có:

• cấu trúc quang học riêng;
• dữ liệu nghiên cứu riêng;
• phạm vi độ;
• yêu cầu sử dụng;
• và khả năng thích nghi khác nhau.

Một sản phẩm tạo tín hiệu quang học mạnh hơn trên lý thuyết không tự động có nghĩa phù hợp hơn với chính trẻ đó. Cần đánh giá lâm sàng thay vì xếp hạng chỉ dựa trên thông số quảng cáo.

Có thể kết hợp kính kiểm soát cận với atropine không?

Có những trường hợp bác sĩ có thể cân nhắc phối hợp, đặc biệt khi tiến triển chưa được kiểm soát như mong muốn. Các nghiên cứu gần đây đã xem xét việc kết hợp:

• tròng kiểm soát cận;
• với atropine nồng độ thấp.

Một số thử nghiệm cho thấy phối hợp có thể làm giảm kéo dài nhãn cầu nhiều hơn một phương pháp đơn lẻ trong những nhóm trẻ được nghiên cứu. Tuy nhiên: không nên tự mua atropine nhỏ thêm cho trẻ.

Atropine là thuốc. Việc:

• có dùng hay không;
• nồng độ bao nhiêu;
• theo dõi thế nào;

cần được bác sĩ mắt đánh giá.

Xem thêm bài Atropine kiểm soát cận là gì? Có nên dùng cho trẻ?

Có nên đổi sang Ortho-K nếu kính kiểm soát cận chưa đủ?

Ortho-K cũng là một phương pháp có bằng chứng hỗ trợ kiểm soát cận. Trong một số trường hợp đáp ứng chưa tốt với phương pháp hiện tại, bác sĩ hoặc chuyên gia có thể thảo luận lựa chọn khác. Nhưng Ortho-K có yêu cầu khác kính gọng:

• cần đánh giá giác mạc;
• fitting kính;
• vệ sinh nghiêm ngặt;
• đeo kính áp tròng ban đêm;
• và theo dõi định kỳ.

Không nên hiểu: “Kính gọng không đủ mạnh → Ortho-K chắc chắn mạnh hơn.” Lựa chọn cần dựa trên tình trạng và khả năng sử dụng của trẻ.

Xem thêm bài Ortho-K và kính kiểm soát cận khác nhau thế nào?

Có thể vừa đổi kính vừa thêm atropine không?

Có thể có những trường hợp cần tăng cường điều trị, nhưng không nên thay đổi nhiều yếu tố cùng lúc mà không có kế hoạch theo dõi rõ ràng. Nếu cùng lúc:

• đổi loại tròng;
• đổi độ;
• thêm atropine;
• thay đổi thời gian đeo;

sẽ khó biết yếu tố nào tạo ra thay đổi ở lần kiểm tra sau. Do đó, việc tăng cường phương pháp nên có kế hoạch và được theo dõi bởi người có chuyên môn.

---

Nghiên cứu mới nói gì về trẻ đáp ứng kém với kính kiểm soát cận?

Các nghiên cứu gần đây bắt đầu tập trung nhiều hơn vào nhóm “poor responders” – trẻ vẫn tiến triển nhanh dù đang điều trị.

Một nghiên cứu năm 2026 theo dõi hơn 4.000 trẻ sử dụng tròng vi thấu kính phi cầu trong một năm đã xác định một nhóm vẫn có chiều dài nhãn cầu tăng nhanh. Nhóm này sau đó được theo dõi khi:

• tiếp tục loại kính cũ;
• kết hợp atropine;
• đổi sang thiết kế kính khác;
• hoặc chuyển sang Ortho-K.

Điểm quan trọng không phải là phụ huynh tự chọn một phương án trong nghiên cứu. Thông điệp đáng chú ý là: Nếu trẻ thực sự đáp ứng chưa đủ, có thể cần điều chỉnh chiến lược thay vì chỉ tiếp tục giống hệt trong nhiều năm. Nhưng trước khi gọi trẻ là “đáp ứng kém”, cần chắc chắn việc sử dụng hiện tại đã đúng.

Tại sao trẻ nhỏ thường khó kiểm soát hơn?

Trẻ bắt đầu cận càng sớm thường có xu hướng tiến triển nhanh hơn và còn nhiều năm phát triển mắt phía trước. Ví dụ: Một trẻ 7 tuổi và một trẻ 14 tuổi cùng tăng 0.50D trong năm vừa qua không hoàn toàn có cùng bối cảnh nguy cơ.

Vì vậy, với trẻ nhỏ:

• cùng một lượng tăng độ;
• cùng một mức dài nhãn cầu;

có thể cần được nhìn nhận khác. Tuổi luôn phải được đặt cạnh con số tiến triển.

Thời gian ngoài trời có còn quan trọng không?

Có. Ngay cả khi trẻ đã sử dụng kính kiểm soát cận, vẫn nên duy trì thói quen thị giác hợp lý. Phụ huynh nên:

• khuyến khích hoạt động ngoài trời;
• hạn chế nhìn quá gần kéo dài;
• tạo khoảng nghỉ khi học;
• bảo đảm ánh sáng phù hợp.

Tuy nhiên, nếu trẻ đã cận và đang tăng nhanh, không nên chỉ tăng thời gian ngoài trời rồi bỏ qua việc đánh giá phương pháp kiểm soát cận hiện tại. Hoạt động ngoài trời là một phần của quản lý cận, không thay thế hoàn toàn biện pháp kiểm soát cận.

Có phải dùng điện thoại nhiều làm kính mất tác dụng?

Không nên diễn đạt đơn giản như vậy. Sử dụng thiết bị không làm “vô hiệu hóa” công nghệ của tròng kính. Nhưng:

• nhìn gần kéo dài;
• khoảng cách quá sát;
• ít nghỉ;
• ít thời gian ngoài trời

là những yếu tố cần quan tâm trong quản lý cận thị. Do đó, phụ huynh không nên nghĩ: “Đã mua kính kiểm soát cận rồi thì con dùng điện thoại bao lâu cũng được.” Kính là một phần trong kế hoạch tổng thể.

---

Sau bao lâu mới nên kết luận phương pháp chưa đủ hiệu quả?

Không nên kết luận sau:

• vài tuần;
• một tháng;
• hoặc chỉ một lần đo dao động nhẹ.

Kiểm soát cận là quá trình theo dõi dài hạn. Mốc khoảng 6 tháng có thể cung cấp dữ liệu hữu ích để đánh giá xu hướng, đặc biệt nếu có:

• độ khúc xạ;
• chiều dài nhãn cầu;
• thời gian đeo;
• và dữ liệu ban đầu.

Trong một số trường hợp, cần theo dõi lâu hơn trước khi kết luận. Nếu trẻ tiến triển rất nhanh hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, không cần chờ đủ 6 tháng mới kiểm tra.

7 bước khi trẻ vẫn tăng độ dù đang dùng kính kiểm soát cận

Phụ huynh có thể ghi nhớ thứ tự sau:

1. Kiểm tra lại kết quả đo

Độ có thực sự thay đổi không?

2. So với dữ liệu trước điều trị

Tốc độ hiện tại nhanh hơn hay chậm hơn?

3. Kiểm tra thời gian đeo

Trẻ có thực sự sử dụng kính phần lớn thời gian trong ngày không?

4. Kiểm tra gọng

Có tụt, lệch hoặc không còn vừa không?

5. Kiểm tra độ và thông số lắp kính

Tâm mắt và độ kính còn phù hợp không?

6. Xem chiều dài nhãn cầu nếu có

Mắt đang phát triển nhanh hay chậm?

7. Đánh giá lại phương pháp

Nếu vẫn tiến triển nhanh dù đã tuân thủ tốt, trao đổi với bác sĩ hoặc người chăm sóc mắt về việc:

• tiếp tục;
• thay đổi;
• hoặc tăng cường phương pháp.

Không nên bỏ qua 6 bước đầu rồi nhảy thẳng sang đổi thương hiệu.

Xem thêm bài Kiểm soát cận thị ở trẻ em: Cha mẹ cần biết gì để hạn chế độ cận tăng nhanh?

---

Khi nào nên đưa trẻ đến bác sĩ mắt?

Nên đưa trẻ khám bác sĩ sớm nếu:

• độ tăng rất nhanh;
• cận xuất hiện khi trẻ còn rất nhỏ;
• cận cao;
• hai mắt chênh nhau nhiều;
• thị lực không đạt dù đã chỉnh kính;
• trẻ đau mắt;
• nhìn đôi;
• giảm thị lực bất thường;
• hoặc có những biểu hiện không giống tiến triển cận thị thông thường.

Đặc biệt, cận thị ở trẻ không nên được xem đơn thuần là vấn đề “đổi kính mạnh hơn” nếu diễn biến bất thường.

Có nên bỏ kính kiểm soát cận vì trẻ vẫn tăng độ?

Không nên tự ngừng chỉ vì thấy trẻ tăng độ. Nếu phương pháp vẫn giúp làm chậm tốc độ tiến triển, ngừng sử dụng có thể làm mất lợi ích đang có.

Ngược lại, nếu đánh giá cho thấy đáp ứng chưa đủ thì phương pháp có thể cần được điều chỉnh. Quyết định nên dựa trên dữ liệu chứ không dựa trên cảm giác: “Đã bỏ nhiều tiền nhưng vẫn tăng nên chắc vô dụng.”

Điều cần xác định là: mức tiến triển hiện tại so với nguy cơ dự kiến của trẻ và so với giai đoạn trước điều trị.

---

Tóm lại: trẻ vẫn tăng độ khi dùng kính kiểm soát cận thì làm gì?

Trước tiên: đừng vội kết luận kính thất bại.

Hãy kiểm tra lần lượt:

Đo có chính xác?
↓
Tăng nhanh hay chậm hơn trước?
↓
Đeo đủ thời gian?
↓
Gọng có vừa?
↓
Thông số lắp đúng?
↓
Chiều dài nhãn cầu thay đổi thế nào?
↓
Có cần điều chỉnh phương pháp?

Kính kiểm soát cận được thiết kế để làm chậm, không phải bảo đảm đứng độ.

Nếu trẻ vẫn tăng nhưng tốc độ đã giảm đáng kể, phương pháp có thể vẫn đang mang lại lợi ích.

Nếu trẻ vẫn tiến triển nhanh dù:

• đeo kính đều;
• gọng và lắp kính đúng;
• độ được theo dõi chính xác;

thì đó là lúc cần đánh giá lại chiến lược kiểm soát cận, thay vì tiếp tục nhiều năm mà không thay đổi hoặc tự ý chuyển sản phẩm. Mục tiêu cuối cùng không phải: “Con tuyệt đối không tăng thêm 0.25D nào.” Mà là: hỗ trợ làm chậm mức cận tích lũy và sự kéo dài quá mức của nhãn cầu trong những năm mắt trẻ còn phát triển.

Câu hỏi thường gặp

Đeo Stellest mà vẫn tăng độ có phải kính không hiệu quả?

Chưa thể kết luận. Cần so tốc độ tăng trước và sau khi dùng, thời gian đeo, độ vừa của gọng, thông số lắp và chiều dài nhãn cầu nếu có.

Đeo MiYOSMART vẫn tăng 0.5 độ có bình thường không?

Có thể xảy ra. Mức 0.50D cần được đánh giá cùng tuổi của trẻ và tốc độ tiến triển trước đó, không nên dùng một mốc duy nhất để kết luận.

Dùng MyoCare mà vẫn tăng độ có nên đổi sang Stellest không?

Không nên đổi thương hiệu chỉ từ một lần đo. Trước tiên cần đánh giá mức tuân thủ, độ kính, gọng, thông số lắp và tốc độ tiến triển thực tế.

Trẻ tăng độ thì có nên thêm atropine không?

Trong một số trường hợp bác sĩ có thể cân nhắc phối hợp atropine với phương pháp quang học. Không nên tự mua hoặc tự chọn nồng độ atropine cho trẻ.

Có nên đổi sang Ortho-K nếu kính gọng không kiểm soát tốt?

Có thể được cân nhắc ở một số trường hợp, nhưng Ortho-K không tự động tốt hơn cho mọi trẻ. Cần đánh giá giác mạc, khả năng sử dụng và nguy cơ – lợi ích.

Tăng bao nhiêu mm chiều dài nhãn cầu là thất bại?

Không có một mốc duy nhất áp dụng cho mọi trẻ. Tốc độ phát triển nhãn cầu thay đổi theo tuổi và đặc điểm cá nhân.

Bao lâu nên kiểm tra lại?

Khoảng 6 tháng là một mốc theo dõi hữu ích trong nhiều trường hợp, nhưng trẻ tiến triển nhanh hoặc có vấn đề có thể cần kiểm tra sớm hơn.