Tại sao kính chống ánh sáng xanh phản chiếu màu xanh hoặc tím?

Khi nghiêng kính dưới ánh đèn, nhiều người thấy trên bề mặt tròng xuất hiện ánh xanh, xanh tím hoặc tím. Hiện tượng này thường được giải thích đơn giản rằng: “Kính phản xanh vì đang chặn ánh sáng xanh.”

Cách giải thích này chỉ đúng trong một số trường hợp, nhưng không thể áp dụng cho tất cả tròng kính. Thực tế, màu xanh hoặc tím mà bạn nhìn thấy có thể đến từ:

• lớp phủ hạn chế phản xạ trên bề mặt tròng;
• lớp phủ được thiết kế để phản xạ một phần ánh sáng xanh;
• sự kết hợp của nhiều lớp phủ;
• góc quan sát và nguồn sáng.

Do đó: Kính phản xanh hoặc tím chưa đủ để kết luận đó là tròng chống ánh sáng xanh, càng không thể dùng màu phản chiếu để xác định kính chính hãng hay chất lượng cao.

Màu xanh tím trên mặt kính thực chất là gì?

Khi ánh sáng chiếu vào một chiếc tròng kính, không phải toàn bộ ánh sáng đều truyền thẳng qua. Một phần ánh sáng có thể:

• truyền qua tròng;
• bị hấp thụ;
• bị phản xạ trở lại.

Các tròng kính hiện đại thường có nhiều lớp phủ rất mỏng trên bề mặt để hạn chế lượng ánh sáng phản xạ. Tuy nhiên, lớp phủ không làm mọi bước sóng biến mất hoàn toàn. Một lượng ánh sáng rất nhỏ vẫn phản chiếu lại với màu đặc trưng như:

• xanh;
• xanh tím;
• tím;
• xanh lục;
• đôi khi vàng hoặc màu khác.

Màu này thường được gọi đơn giản là màu phản chiếu còn lại của lớp phủ. Vì vậy, ngay cả một tròng kính không được thiết kế riêng để lọc ánh sáng xanh vẫn có thể phản chiếu màu xanh hoặc tím.

Tại sao lớp phủ chống phản quang vẫn có màu?

Nghe có vẻ mâu thuẫn: Nếu đã “chống phản quang”, tại sao vẫn nhìn thấy phản chiếu? Bởi vì lớp phủ chống phản quang không có nghĩa là làm tròng kính không phản xạ bất kỳ ánh sáng nào.

Mục tiêu chính là làm lượng phản xạ tổng thể thấp hơn đáng kể so với tròng không có lớp phủ. Sau khi giảm phần lớn phản chiếu, vẫn có thể còn một lượng nhỏ ánh sáng ở một số vùng màu nhất định. Chính phần còn lại này tạo ra màu mà bạn nhìn thấy khi nghiêng kính dưới nguồn sáng.

ZEISS cũng mô tả các lớp phủ chống phản xạ của hãng có thể có màu phản chiếu đặc trưng khác nhau, ví dụ:

• xanh dương nhẹ;
• xanh lục;
• vàng nhẹ;

tùy loại lớp phủ. Điều này cho thấy màu phản chiếu không phải đặc điểm chỉ riêng kính lọc ánh sáng xanh mới có.

Vậy tại sao nhiều kính lọc ánh sáng xanh lại phản xanh tím rõ hơn?

Đây là phần dễ gây nhầm lẫn nhất. Một số công nghệ lọc ánh sáng xanh hoạt động bằng cách phản xạ một phần vùng ánh sáng xanh khỏi bề mặt tròng. Nếu một phần ánh sáng xanh được phản xạ trở lại, người đứng đối diện có thể nhìn thấy:

• ánh xanh;
• xanh tím;
• tím;

rõ hơn trên bề mặt kính. Đây từng là cách xử lý khá phổ biến trên nhiều loại lớp phủ lọc ánh sáng xanh.

ZEISS DuraVision BlueProtect là một ví dụ: khả năng xử lý ánh sáng xanh của công nghệ này nằm trong lớp phủ và hoạt động một phần thông qua phản xạ. Vì vậy, phản chiếu xanh tím có thể rõ hơn so với một số tròng không sử dụng cách lọc này.

Kính ít phản xanh có nghĩa là không chống ánh sáng xanh?

Không. Đây là hiểu lầm ngược lại. Một số công nghệ mới không phụ thuộc chủ yếu vào việc phản xạ ánh sáng xanh trên bề mặt mà hấp thụ một phần ánh sáng ngay trong vật liệu tròng.

Ví dụ ZEISS BlueGuard.

Theo ZEISS, BlueGuard tích hợp khả năng lọc ánh sáng xanh vào chính vật liệu tròng thay vì dùng một coating lọc xanh riêng như BlueProtect. Kết quả là tròng vẫn có thể hạn chế một phần ánh sáng xanh nhưng phản chiếu xanh tím ít hơn.

ZEISS công bố BlueGuard có thể giảm tới khoảng 50% phản chiếu ánh sáng xanh kỹ thuật số so với DuraVision BlueProtect theo phép đo nội bộ của hãng. Điều này chứng minh một nguyên tắc rất quan trọng: Kính càng ít phản xanh không có nghĩa càng ít lọc ánh sáng xanh. Và ngược lại: Kính phản xanh mạnh hơn cũng không chứng minh lọc tốt hơn.

Kính phản xanh có chắc chắn là kính chống ánh sáng xanh không?

Không. Một tròng kính có lớp phủ chống phản xạ thông thường cũng có thể có ánh xanh. Ví dụ, ZEISS hiện có những lớp phủ DuraVision Platinum và Silver với sắc phản chiếu xanh nhẹ nhưng đây trước hết là đặc điểm của lớp phủ chống phản xạ.

DuraVision Chrome lại có sắc xanh lục.

DuraVision Gold có ánh vàng nhẹ.

Điều đó cho thấy: màu phản chiếu của lớp phủ không thể được dùng như một “mã màu” để xác định tính năng của tròng. Muốn biết tròng có lọc ánh sáng xanh hay không cần xem:

• tên sản phẩm;
• công nghệ;
• thông số;
• tài liệu chính thức của nhà sản xuất.

Phản xanh, phản tím và phản xanh lục có khác nhau về chất lượng không?

Không thể kết luận chất lượng chỉ từ màu. Một số người nhìn thấy tròng:

• xanh tím và cho rằng “lọc xanh mạnh”;
• xanh lục và cho rằng “kính thường”;
• gần như trong và cho rằng “không có coating”.

Đây đều là cách đánh giá quá đơn giản. Màu phản chiếu phụ thuộc vào thiết kế của hệ lớp phủ. Một nhà sản xuất có thể chủ động tối ưu lớp phủ để:

• giảm tổng lượng phản xạ;
• tạo màu phản chiếu ít thấy hơn;
• cải thiện thẩm mỹ;
• giúp người đối diện nhìn rõ mắt người đeo hơn.

Vì vậy, mục tiêu của lớp phủ cao cấp thường không phải tạo màu phản chiếu càng mạnh càng tốt. Thậm chí ngược lại: một lớp phủ tốt có thể được thiết kế để phản chiếu ít và khó nhận thấy hơn.

Tròng phản xanh mạnh có phải tốt hơn không?

Không. Một lớp phản chiếu xanh tím rất rõ có thể chỉ cho thấy nhiều ánh sáng ở vùng đó đang bị phản lại. Điều này chưa cho biết:

• chất lượng quang học tốt hay không;
• độ truyền sáng cao hay thấp;
• lớp phủ bền hay không;
• tròng có hạn chế UV hay không;
• màu sắc nhìn qua kính có tự nhiên hay không;
• sản phẩm có phù hợp nhu cầu của bạn hay không.

Khi đánh giá một tròng kính, nên xem tổng thể: độ kính + chất lượng quang học + lớp phủ + độ trong + khả năng hạn chế UV + công nghệ lọc ánh sáng xanh + độ bền + nhu cầu sử dụng. Không nên chỉ nhìn một ánh xanh trên mặt kính.

Kính không phản xanh có phải kính giả không?

Hoàn toàn không thể kết luận như vậy. Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến nhất. Một tròng lọc ánh sáng xanh sử dụng công nghệ hấp thụ trong vật liệu có thể có rất ít phản chiếu xanh tím. Một lớp phủ chống phản xạ hiện đại cũng có thể được thiết kế để màu phản chiếu rất nhẹ.

Do đó: Không phản xanh ≠ kính giả. Và: Phản xanh ≠ kính thật. Muốn xác định sản phẩm chính hãng, nên dựa trên:

• bao bì tròng;
• tên và mã sản phẩm;
• tem nhãn;
• hóa đơn;
• thẻ bảo hành nếu có;
• dấu khắc nhận diện với những sản phẩm có quy định;
• nguồn phân phối của cửa hàng.

Màu phản chiếu chỉ là đặc điểm bề mặt, không phải giấy chứng nhận nguồn gốc sản phẩm.

Có thể dùng đèn xanh để kiểm tra kính không?

Các bộ đèn thử tại cửa hàng có thể giúp minh họa sự khác biệt về lượng ánh sáng đi qua một tròng trong một điều kiện nhất định. Nhưng phép thử đơn giản này không thể cho biết đầy đủ:

• tròng lọc bao nhiêu phần trăm;
• lọc trong dải bước sóng nào;
• chất lượng quang học;
• khả năng chống UV;
• độ bền lớp phủ;
• sản phẩm có chính hãng hay không.

Hai tròng khác nhau có thể cho kết quả rất khác với một chiếc đèn thử nhưng điều đó chưa đủ để kết luận tròng nào tốt hơn. Vấn đề này sẽ được phân tích riêng tại bài: “Cách kiểm tra kính chống ánh sáng xanh: test bằng đèn có chính xác không?”

Màu phản chiếu có ảnh hưởng tới tầm nhìn không?

Trong một lớp phủ chống phản xạ tốt, lượng phản chiếu còn lại thường khá nhỏ. Phần màu mà người đứng đối diện nhìn thấy trên mặt kính không nhất thiết giống màu mà người đeo nhìn xuyên qua tròng.

Đây là điểm cần phân biệt:

Màu phản chiếu

Là màu bạn nhìn thấy trên bề mặt kính khi có ánh sáng chiếu vào.

Màu nền của tròng

Là sắc màu mà người đeo cảm nhận khi nhìn xuyên qua kính. Một tròng có thể:

• phản xanh nhẹ nhưng nhìn qua vẫn khá trung tính;
• ít phản xanh nhưng nền hơi ấm;
• vừa có phản chiếu màu vừa có sắc nền.

Nếu bạn quan tâm vấn đề nhìn qua kính hơi vàng, xem thêm: Tròng kính chống ánh sáng xanh có bị ám vàng không?

Tại sao kính phản xanh rõ khi chụp ảnh hoặc gọi video?

Khi chụp ảnh hoặc gọi video, nguồn sáng thường nằm gần:

• camera;
• màn hình;
• đèn ring light;
• đèn trần.

Nếu góc chiếu phù hợp, phần phản chiếu trên tròng có thể đi thẳng vào camera. Khi đó người xem có thể thấy:

• mảng xanh;
• tím;
• ánh lóe;
• đôi khi khó nhìn rõ mắt phía sau kính.

Đây chủ yếu là vấn đề phản xạ và thẩm mỹ, không phải bằng chứng tròng đang “bảo vệ mắt tốt hơn”. Nếu thường xuyên:

• họp trực tuyến;
• livestream;
• quay video;
• chụp ảnh;

bạn có thể ưu tiên tròng có lớp phủ chống phản xạ tốt và mức phản chiếu dễ chịu về thẩm mỹ.

Vì sao xoay kính thì màu phản chiếu thay đổi?

Màu và độ mạnh của ánh phản chiếu có thể thay đổi khi:

• thay đổi góc kính;
• thay đổi vị trí nguồn sáng;
• đổi loại đèn;
• nhìn từ góc khác.

Đây là hiện tượng bình thường của lớp phủ quang học. Do đó, khi nhìn kính ở một góc thấy tím nhưng xoay sang hướng khác thấy xanh hoặc màu nhẹ hơn, không nhất thiết là lớp phủ bị lỗi. Điều đáng chú ý hơn là những bất thường như:

• màu hai tròng khác nhau rõ rệt dù cùng sản phẩm;
• lớp phủ loang;
• có vùng mất coating;
• bong;
• rạn;
• trầy nhiều;
• hình ảnh nhìn qua không còn trong.

Những trường hợp này nên được kiểm tra trực tiếp.

Hai tròng cùng loại nhưng phản chiếu hơi khác nhau có bình thường không?

Nếu chênh lệch rất nhẹ, màu quan sát còn có thể bị ảnh hưởng bởi:

• góc tròng;
• độ cong;
• độ kính;
• nguồn sáng;
• vị trí người nhìn.

Tuy nhiên, nếu hai mắt có màu phản chiếu khác biệt rất rõ, đặc biệt khi:

• cùng dòng sản phẩm;
• cùng lớp phủ;
• cùng thời điểm làm kính;

nên nhờ cửa hàng kiểm tra lại thông tin sản phẩm và bề mặt tròng. Không nên tự kết luận chỉ từ ảnh chụp vì camera và cân bằng trắng cũng có thể làm màu thay đổi.

Tròng chống phản quang và tròng chống ánh sáng xanh có giống nhau không?

Không. Lớp phủ hạn chế phản xạ có mục tiêu chính là giảm ánh sáng phản chiếu trên bề mặt tròng. Tính năng lọc ánh sáng xanh lại liên quan đến việc hạn chế một phần ánh sáng ở vùng bước sóng xanh. Một sản phẩm có thể có:

• lớp phủ chống phản xạ nhưng không có tính năng lọc xanh riêng;
• lọc ánh sáng xanh trong vật liệu và đồng thời có lớp phủ chống phản xạ;
• lớp phủ vừa xử lý phản xạ vừa liên quan tới quản lý ánh sáng xanh.

Vì vậy, hai khái niệm không nên dùng thay cho nhau.

Xem thêm: Tròng chống ánh sáng xanh và chống chói khác nhau thế nào?

Làm sao chọn kính nếu không thích mặt tròng phản xanh tím?

Nếu yếu tố thẩm mỹ quan trọng với bạn, có thể cân nhắc:

Xem kính thực tế dưới ánh sáng

Không nên chỉ xem hình quảng cáo. Hãy nghiêng tròng dưới:

• đèn cửa hàng;
• ánh sáng tự nhiên;
• camera điện thoại.

So sánh mức phản chiếu

Hai tròng cùng có tính năng lọc ánh sáng xanh nhưng mức phản chiếu có thể rất khác.

Hỏi công nghệ nằm ở đâu

Nếu khả năng lọc được tích hợp trong vật liệu thay vì phụ thuộc chủ yếu vào lớp phủ phản xạ, bề mặt có thể ít phản xanh tím hơn ở một số sản phẩm.

Quan tâm lớp phủ chống phản xạ

Nếu thường xuyên họp online hoặc chụp ảnh, lớp phủ có mức phản xạ thấp có thể đáng quan tâm hơn việc cố chọn loại “phản xanh thật mạnh”.

Đừng dùng màu để chọn chất lượng

Mục tiêu không phải: “tìm kính phản xanh nhất.” Mà là: chọn tròng có độ kính, lớp phủ và đặc tính quang học phù hợp với nhu cầu.

Bạn có thể tham khảo các dòng tròng kính hạn chế ánh sáng xanh tại Mắt Kính Nam Quang để so sánh theo công nghệ và thương hiệu.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao kính chống ánh sáng xanh phản màu tím?

Một số công nghệ lọc ánh sáng xanh sử dụng lớp phủ phản xạ một phần ánh sáng ở vùng xanh tím. Ngoài ra, chính lớp phủ chống phản xạ thông thường cũng có thể tạo một màu phản chiếu còn lại.

Kính phản xanh có phải kính chống ánh sáng xanh không?

Không thể xác định chỉ bằng màu phản chiếu. Một tròng chống phản xạ thông thường cũng có thể phản xanh.

Kính không phản xanh có chống ánh sáng xanh được không?

Có. Một số công nghệ tích hợp khả năng lọc vào vật liệu nên có thể hạn chế ánh sáng xanh mà không tạo phản chiếu xanh tím rõ như một số lớp phủ lọc.

Phản xanh càng đậm có càng tốt không?

Không. Độ đậm của màu phản chiếu không phải thước đo chất lượng tổng thể hoặc mức lọc ánh sáng xanh.

Kính phản tím có phải hàng giả không?

Không thể dùng màu phản chiếu để xác định thật giả. Cần kiểm tra nguồn gốc, bao bì, mã sản phẩm, hóa đơn và thông tin nhà sản xuất.

Tại sao kính phản xanh nhiều khi chụp ảnh?

Nguồn sáng và camera có thể nằm đúng góc phản xạ của tròng, làm ánh xanh hoặc tím hiện rõ hơn trong ảnh và video.

Kính phản xanh và kính bị ám vàng có giống nhau không?

Không. Phản xanh là màu nhìn trên bề mặt kính; ám vàng là sắc màu cảm nhận khi nhìn xuyên qua tròng hoặc nhìn tròng trên nền trắng.

Kết luận: phản xanh/tím chỉ là một đặc điểm quang học, không phải dấu chứng nhận chất lượng

Màu xanh hoặc tím trên bề mặt kính có thể xuất phát từ lớp phủ chống phản xạ hoặc cách một số công nghệ xử lý ánh sáng xanh.

Nhưng:

phản xanh ≠ chắc chắn chống ánh sáng xanh

phản xanh mạnh ≠ lọc tốt hơn

không phản xanh ≠ không lọc

phản xanh ≠ kính chính hãng

Muốn đánh giá đúng một tròng kính cần xem thông tin của chính sản phẩm đó, bao gồm: công nghệ – lớp phủ – vùng bước sóng – mức lọc – khả năng UV – độ trong – độ kính – nguồn gốc.

Nếu mục tiêu của bạn là kính có tính thẩm mỹ cao khi giao tiếp, chụp ảnh hoặc họp trực tuyến, nên ưu tiên mức phản chiếu thấp và lớp phủ phù hợp, thay vì cố chọn tròng có ánh xanh tím càng rõ càng tốt.