“Tròng kính chống ánh sáng xanh” và “tròng kính chống tia UV” thường xuất hiện cùng nhau trên bảng thông số sản phẩm. Vì vậy, nhiều người nghĩ đây là hai cách gọi khác nhau của cùng một tính năng.

Thực tế ánh sáng xanh và tia UV là hai vùng ánh sáng khác nhau, nên khả năng hạn chế chúng cũng là hai đặc tính khác nhau của tròng kính.

Điểm quan trọng nhất có thể hiểu ngay:

Chống tia UV ưu tiên bảo vệ mắt trước tia cực tím từ ánh nắng. Lọc ánh sáng xanh là tính năng hạn chế một phần ánh sáng xanh nhìn thấy. Một chiếc tròng có thể có một trong hai tính năng hoặc kết hợp cả hai.

Và nếu phải chọn yếu tố nào quan trọng hơn đối với sức khỏe mắt khi ra ngoài trời, khả năng hạn chế tia UV nên được ưu tiên trước khả năng lọc ánh sáng xanh.

Ánh sáng xanh và tia UV khác nhau thế nào?

Cả hai đều thuộc phổ bức xạ điện từ, nhưng chúng nằm ở những vùng bước sóng khác nhau.

Tia UV nằm bên ngoài vùng ánh sáng mà mắt người nhìn thấy.

Ánh sáng xanh lại thuộc vùng ánh sáng nhìn thấy.

Có thể hình dung đơn giản: UV → tím → xanh → lục → vàng → đỏ

Trong đó tia UV nằm ngay trước vùng tím của ánh sáng nhìn thấy.

Tiêu chí	Tia UV	Ánh sáng xanh
Mắt người nhìn thấy?	Không	Có
Vùng bước sóng	Dưới khoảng 400 nm	Khoảng 400–500 nm
Nguồn tự nhiên lớn	Mặt trời	Mặt trời
Điện thoại, máy tính	Không phải nguồn UV đáng kể trong sử dụng thông thường	Có phát ánh sáng xanh
Bằng chứng ảnh hưởng tới mắt	Đã được xác lập rõ hơn	Phụ thuộc cường độ và hoàn cảnh tiếp xúc
Tròng kính nên quan tâm?	Rất quan trọng khi tiếp xúc ánh nắng	Có thể cân nhắc thêm tùy nhu cầu

Nếu muốn tìm hiểu riêng ánh sáng xanh, xem: Ánh sáng xanh là gì? Ánh sáng xanh từ điện thoại có hại mắt không?

Tia UV là gì?

UV là viết tắt của Ultraviolet, tiếng Việt thường gọi là tia cực tím hoặc tia tử ngoại.

Tia UV từ mặt trời thường được chia thành:

• UVA;
• UVB;
• UVC.

Phần lớn UVC từ mặt trời bị khí quyển hấp thụ trước khi đến bề mặt Trái Đất. Khi nói đến bảo vệ mắt ngoài trời, chúng ta thường quan tâm nhiều hơn đến UVA và UVB.

Khác với ánh sáng xanh từ màn hình, tác động của tia UV lên mắt đã có bằng chứng rõ ràng hơn.

National Eye Institute khuyến nghị kính sử dụng ngoài trời nên hạn chế 99–100% UVA và UVB, hoặc có thông số UV400.

Do đó, khả năng hạn chế tia UV không đơn thuần là một tính năng quảng cáo mà là một yếu tố đáng quan tâm thực sự khi lựa chọn kính sử dụng ngoài trời.

UV400 nghĩa là gì?

Đây là ký hiệu rất thường gặp trên kính mắt.

UV400 có nghĩa tròng kính được thiết kế để hạn chế bức xạ tia cực tím tới vùng bước sóng khoảng 400 nm.

Vì vùng UV nằm phía dưới khoảng 400 nm, UV400 thường được dùng để biểu thị khả năng hạn chế cả UVA và UVB.

Khi lựa chọn kính râm hoặc kính sử dụng ngoài trời, National Eye Institute khuyến nghị tìm sản phẩm:

hạn chế 99–100% UVA và UVB hoặc có ghi UV400.

Điều đáng chú ý là tròng kính không cần phải tối màu mới có khả năng hạn chế UV.

Một tròng kính trong suốt vẫn có thể được thiết kế với khả năng hạn chế tia UV tốt.

Ánh sáng xanh là gì?

Ánh sáng xanh nằm trong vùng ánh sáng con người có thể nhìn thấy, thường khoảng 400–500 nm tùy cách xác định.

Nguồn ánh sáng xanh tự nhiên rất lớn là ánh sáng mặt trời.

Ngoài ra, ánh sáng xanh còn xuất hiện từ:

• điện thoại;
• máy tính;
• TV;
• đèn LED;
• nhiều nguồn chiếu sáng nhân tạo.

Tròng kính lọc ánh sáng xanh được thiết kế để hạn chế một phần ánh sáng trong một vùng bước sóng nhất định, chứ không cần và cũng không nên hiểu là loại bỏ toàn bộ ánh sáng xanh.

Chi tiết về các công nghệ khác nhau có thể xem tại: Tròng kính chống ánh sáng xanh là gì? Có những loại nào?

Tròng chống ánh sáng xanh và chống UV có phải một loại không?

Không.

Đây là hai tính năng khác nhau.

Một tròng kính có thể:

Chỉ hạn chế UV

Ví dụ, một tròng kính trong suốt thông thường có vật liệu và thiết kế đạt khả năng hạn chế UV nhưng không được thiết kế riêng để lọc thêm một phần ánh sáng xanh nhìn thấy.

Vừa hạn chế UV vừa lọc ánh sáng xanh

Đây là trường hợp rất phổ biến trên các dòng tròng hiện đại.

Ví dụ ZEISS BlueGuard được ZEISS công bố:

• có công nghệ UVProtect hạn chế UV tới 400 nm;
• đồng thời hạn chế tới 40% ánh sáng trong vùng 400–455 nm theo phương pháp đánh giá của hãng.

Như vậy, UVProtect và BlueGuard vẫn là hai đặc tính có vùng bước sóng khác nhau, dù chúng cùng xuất hiện trong một sản phẩm.

Lọc ánh sáng xanh nhưng cần kiểm tra riêng khả năng UV

Với một sản phẩm chỉ ghi “Blue Cut”, “Blue Filter” hoặc tên thương mại tương tự, không nên tự động suy ra sản phẩm đó đạt UV400.

Cần xem thông số chính thức của nhà sản xuất.

Kính chống tia UV có tự động chống ánh sáng xanh không?

Không nên mặc định như vậy.

Nếu một tròng được thiết kế để hạn chế tia UV tới 400 nm, tính năng đó chủ yếu liên quan đến vùng UV.

Trong khi phần lớn ánh sáng xanh nằm trên 400 nm.

Do đó:

UV400 không đồng nghĩa với lọc toàn bộ hoặc một tỷ lệ cao ánh sáng xanh 400–500 nm.

Muốn biết tròng có tính năng lọc ánh sáng xanh hay không, cần xem thêm thông số của chính sản phẩm.

Kính chống ánh sáng xanh có tự động chống UV không?

Cũng không nên mặc định.

Một sản phẩm có thể được nhà sản xuất thiết kế để kết hợp hai tính năng.

Nhưng chỉ nhìn thấy chữ:

Blue Cut

hoặc:

Blue Control

chưa đủ để kết luận tròng đạt UV400.

Cách chính xác hơn là kiểm tra riêng:

• khả năng hạn chế UV;
• vùng bước sóng ánh sáng xanh được xử lý;
• mức lọc;
• tài liệu của nhà sản xuất.

Nếu chỉ được chọn một tính năng thì nên ưu tiên chống UV hay chống ánh sáng xanh?

Nếu xét về bảo vệ mắt trước tác nhân môi trường đã có bằng chứng rõ ràng, nên ưu tiên:

Khả năng hạn chế tia UV.

Tia UV từ ánh nắng có liên quan đến các vấn đề về mắt, và National Eye Institute khuyến nghị sử dụng kính hạn chế 99–100% UVA/UVB khi ra ngoài trời.

Trong khi đó, đối với ánh sáng xanh từ màn hình, bằng chứng hiện tại chưa cho thấy người bình thường bắt buộc phải dùng tròng lọc ánh sáng xanh để bảo vệ võng mạc.

Tổng quan Cochrane cũng chưa cho thấy tròng lọc ánh sáng xanh mang lại lợi ích rõ ràng hơn tròng thông thường đối với mỏi mắt do máy tính trong thời gian ngắn.

Vì vậy, nếu ngân sách có giới hạn:

độ kính phù hợp + chất lượng tròng + khả năng hạn chế UV nên được ưu tiên trước việc chạy theo tỷ lệ lọc ánh sáng xanh cao.

Người dùng máy tính nhiều nên ưu tiên tính năng nào?

Đây là trường hợp cần phân biệt rõ.

Người làm văn phòng thường nghĩ:

“Tôi dùng máy tính cả ngày nên tính năng quan trọng nhất phải là chống ánh sáng xanh.”

Nhưng nếu thường xuyên bị mỏi mắt, vấn đề có thể liên quan đến:

• nhìn gần liên tục;
• ít chớp mắt;
• khô mắt;
• độ kính chưa phù hợp;
• ánh sáng phản chiếu trên màn hình;
• tư thế;
• khoảng cách làm việc.

Do đó, thứ tự cân nhắc hợp lý hơn thường là:

1. Độ kính chính xác
2. Thiết kế tròng phù hợp
3. Lớp phủ hạn chế phản xạ tốt
4. Khả năng hạn chế UV
5. Các tính năng bổ sung như lọc ánh sáng xanh

Tính năng lọc ánh sáng xanh vẫn có thể được lựa chọn nếu bạn thích đặc tính của tròng hoặc sản phẩm đang cân nhắc có sẵn tính năng này.

Nhưng nó không thay thế việc xử lý đúng nguyên nhân gây mỏi mắt.

Xem thêm: Mỏi mắt khi dùng máy tính có phải do ánh sáng xanh không?

Người thường xuyên ra ngoài trời nên ưu tiên gì?

Với người:

• đi ngoài trời nhiều;
• chạy xe;
• du lịch;
• chơi thể thao ngoài trời;
• làm việc ngoài trời;

khả năng hạn chế UV nên được xem là tiêu chí cơ bản.

Bạn có thể lựa chọn:

• tròng trong suốt có UV400;
• tròng đổi màu;
• kính râm;
• kính râm cận;

tùy nhu cầu.

Nếu sử dụng kính râm, đừng chỉ nhìn độ tối của tròng.

Tròng càng tối không đồng nghĩa khả năng chống UV càng tốt.

Một chiếc kính râm chất lượng cần có khả năng hạn chế UV phù hợp bất kể màu tròng đậm hay nhạt.

Bạn có thể tham khảo các dòng tròng kính chống tia UV tại Mắt Kính Nam Quang để lựa chọn theo nhu cầu.

Tròng trong suốt có chống UV được không?

Có.

Đây là hiểu lầm khá phổ biến.

Nhiều người nghĩ:

kính phải đổi màu hoặc tối màu mới chống được UV.

Thực tế, khả năng hạn chế UV và độ tối của tròng là hai đặc tính khác nhau.

Một tròng kính hoàn toàn trong suốt vẫn có thể được thiết kế để hạn chế UV tới 400 nm.

Ngược lại, một chiếc kính có màu rất tối nhưng không đạt khả năng hạn chế UV phù hợp thì không nên được xem là kính bảo vệ UV tốt chỉ dựa vào màu sắc.

Kính râm tối màu có chống UV tốt hơn không?

Không nhất thiết.

Màu tròng chủ yếu ảnh hưởng tới lượng ánh sáng nhìn thấy đi qua và cảm giác chói.

Khả năng hạn chế UV phụ thuộc vào đặc tính của tròng kính.

Do đó, khi mua kính râm:

hãy kiểm tra UV400 hoặc khả năng hạn chế 99–100% UVA và UVB, thay vì chỉ chọn tròng càng đen càng tốt.

Tròng đổi màu có chống UV và ánh sáng xanh không?

Tùy từng sản phẩm.

Nhiều dòng tròng đổi màu hiện đại có khả năng hạn chế UV và một số sản phẩm còn kết hợp công nghệ quản lý ánh sáng xanh.

Ví dụ, ZEISS PhotoFusion X có thể được kết hợp với BlueGuard. Khi đó sản phẩm có thể đồng thời có:

• khả năng đổi màu;
• UVProtect;
• khả năng hạn chế một phần ánh sáng xanh.

Nhưng không nên từ chữ “đổi màu” suy ra mọi sản phẩm đều có cùng thông số lọc ánh sáng xanh.

Cần xem thông số của từng phiên bản cụ thể.

BlueUV, BlueGuard hay Blue Cut có phải UV400 không?

Tên gọi không đủ để kết luận.

Ví dụ:

ZEISS BlueGuard được ZEISS công bố có UVProtect tới 400 nm, vì vậy với sản phẩm cụ thể này có cả hai đặc tính.

Nhưng từ “BlueGuard” là tên công nghệ của ZEISS.

Với một sản phẩm khác mang tên “Blue Cut”, “Blue Filter”, “Blue Control” hoặc “Blue UV”, cần kiểm tra tài liệu chính thức của chính hãng đó.

Đừng suy luận khả năng UV chỉ từ tên thương mại.

Có cần chọn tròng vừa chống UV vừa lọc ánh sáng xanh không?

Không bắt buộc, nhưng đây có thể là lựa chọn tiện lợi nếu sản phẩm phù hợp với nhu cầu và ngân sách.

Ví dụ, một người:

• đang cần làm kính cận;
• sử dụng kính cả ngày;
• thường xuyên đi ra ngoài;
• làm việc với thiết bị số;

có thể lựa chọn một tròng trong suốt kết hợp cả UV và tính năng lọc một phần ánh sáng xanh.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa chiếc tròng đó tự động phù hợp hơn mọi sản phẩm khác.

Vẫn cần xem:

• độ kính;
• chiết suất;
• thiết kế;
• độ trong;
• lớp phủ;
• độ phản chiếu;
• mức giá;
• nhu cầu thực tế.

Chống UV hay chống chói quan trọng hơn?

Đây lại là hai tính năng khác nhau.

Chống UV liên quan tới tia cực tím.

Hạn chế phản xạ/chói trên bề mặt tròng liên quan tới trải nghiệm nhìn và lượng ánh sáng phản chiếu.

Một chiếc tròng tốt có thể kết hợp cả hai.

Do đó, không cần chọn theo kiểu:

có cái này thì bỏ cái kia.

Ở nhiều dòng tròng hiện đại, các tính năng có thể được tích hợp trong cùng một sản phẩm.

Bài tiếp theo của Cluster #5 sẽ phân tích riêng: “Tròng chống ánh sáng xanh và chống chói khác nhau thế nào?”

Bảng so sánh nhanh chống UV và chống ánh sáng xanh

Tiêu chí	Chống tia UV	Lọc ánh sáng xanh
Vùng ánh sáng chính	Dưới khoảng 400 nm	Khoảng 400–500 nm
Nhìn thấy bằng mắt?	Không	Có
Nguồn quan trọng	Ánh nắng mặt trời	Mặt trời, màn hình, LED
Có bằng chứng cần bảo vệ mắt?	Có, rõ hơn	Bằng chứng với màn hình còn hạn chế
Có nên ưu tiên khi ra ngoài?	Có	Không phải yếu tố quan trọng nhất
Có bắt buộc cho dân văn phòng?	Khả năng UV vẫn hữu ích với kính dùng hằng ngày	Không bắt buộc
Tròng trong suốt làm được?	Có	Có
Một tròng có thể có cả hai?	Có	Có

Khi mua tròng kính nên hỏi nhân viên điều gì?

Thay vì chỉ hỏi:

“Kính này có chống ánh sáng xanh không?”

hãy hỏi cụ thể hơn:

Tròng này có khả năng hạn chế UV tới mức nào?

Nếu cần sử dụng ngoài trời, kiểm tra thông tin về UV400 hoặc tiêu chuẩn tương ứng của sản phẩm.

Khả năng lọc ánh sáng xanh nằm ở đâu?

Có thể nằm trong:

• vật liệu;
• lớp phủ;
• hoặc kết hợp công nghệ khác.

Nhà sản xuất công bố lọc bao nhiêu và trong dải nào?

Một con số phần trăm không có nhiều ý nghĩa nếu không biết dải bước sóng được đo.

Tròng có bị ám màu không?

Điều này quan trọng với người cần màu sắc trung thực.

Tròng sử dụng lớp phủ nào?

Chất lượng lớp phủ có thể ảnh hưởng rõ đến:

• phản chiếu;
• vệ sinh;
• độ bền;
• trải nghiệm sử dụng.

Câu hỏi thường gặp

Kính chống tia UV có chống ánh sáng xanh không?

Không nhất thiết. UV và ánh sáng xanh nằm ở những vùng bước sóng khác nhau. Một số sản phẩm kết hợp cả hai, nhưng cần kiểm tra thông số riêng.

Kính chống ánh sáng xanh có chống UV không?

Không thể kết luận chỉ từ tên “chống ánh sáng xanh”. Một số tròng có cả UV400, một số cần kiểm tra riêng tài liệu của nhà sản xuất.

Chống UV hay chống ánh sáng xanh quan trọng hơn?

Nếu xét về bảo vệ mắt trước ánh nắng, khả năng hạn chế UV quan trọng hơn và có bằng chứng rõ ràng hơn. Lọc ánh sáng xanh có thể là tính năng bổ sung tùy nhu cầu.

UV400 có phải chống ánh sáng xanh không?

Không. UV400 chủ yếu mô tả khả năng hạn chế bức xạ tới vùng 400 nm. Phần lớn vùng ánh sáng xanh nằm trên 400 nm.

Tròng kính trong có chống được UV không?

Có. Tròng không cần tối màu để có khả năng hạn chế UV.

Kính râm càng tối càng chống UV tốt phải không?

Không. Độ tối và khả năng hạn chế UV là hai đặc tính khác nhau. Hãy kiểm tra UV400 hoặc khả năng hạn chế 99–100% UVA/UVB.

Có cần mua kính vừa chống UV vừa chống ánh sáng xanh không?

Không bắt buộc. Nếu đang cần làm kính và sản phẩm phù hợp về độ kính, lớp phủ, chất lượng, thẩm mỹ và ngân sách thì tính năng kết hợp có thể là lựa chọn tiện lợi.

Kết luận: đừng nhầm chống ánh sáng xanh với chống tia UV

Tròng kính chống ánh sáng xanh và tròng kính chống tia UV không phải hai cách gọi cho cùng một tính năng.

Tia UV nằm ngoài vùng ánh sáng nhìn thấy và tác động của UV tới mắt đã có bằng chứng rõ ràng hơn. Vì vậy, khi sử dụng kính ngoài trời, khả năng hạn chế UVA/UVB nên là một tiêu chí ưu tiên.

Ánh sáng xanh lại thuộc vùng ánh sáng nhìn thấy. Tròng lọc ánh sáng xanh có thể hạn chế một phần dải ánh sáng này, nhưng không phải ai sử dụng điện thoại hoặc máy tính cũng bắt buộc phải dùng.

Một tròng kính hiện đại hoàn toàn có thể kết hợp cả:

độ kính phù hợp + hạn chế UV + lớp phủ tốt + lọc một phần ánh sáng xanh.

Điều quan trọng là hiểu mỗi tính năng làm gì và chọn theo nhu cầu thực tế, thay vì chỉ nhìn vào tên công nghệ.