Đo kính đa tròng cần đo những gì? Vì sao PD và chiều cao lắp quan trọng?
Khi làm kính đơn tròng thông thường, nhiều người chỉ quan tâm đến câu hỏi:
“Tôi cận bao nhiêu độ?”
Nhưng với kính đa tròng, biết độ cận, viễn hoặc loạn vẫn chưa đủ. Tròng đa tròng có nhiều vùng nhìn được bố trí trên cùng một tròng kính:
- nhìn xa;
- nhìn trung gian;
- nhìn gần.
Để các vùng này nằm đúng trước mắt khi bạn thực sự đeo kính, kỹ thuật viên còn phải quan tâm đến những thông số như ADD, khoảng cách đồng tử từng mắt, chiều cao lắp tròng và vị trí thực tế của gọng trên khuôn mặt.
Với một số thiết kế đa tròng cá nhân hóa cao hơn, hãng còn có thể sử dụng thêm góc nghiêng của gọng, độ ôm mặt hoặc khoảng cách từ tròng đến mắt.
Vì vậy, một cặp đa tròng phù hợp không chỉ là: đúng độ + chọn thương hiệu tốt mà còn phải là: đúng độ + đúng thiết kế + đúng gọng + đo đúng + lắp đúng vị trí.
Tóm tắt nhanh: Làm kính đa tròng cần những thông số nào?
| Thông số | Dùng để làm gì? | Mức độ cần thiết |
|---|---|---|
| SPH | Độ cận hoặc viễn | Cần |
| CYL | Độ loạn | Cần nếu có loạn |
| AXIS | Trục loạn | Cần nếu có loạn |
| ADD | Mức hỗ trợ nhìn gần | Quan trọng với đa tròng |
| PD từng mắt | Xác định vị trí mắt theo chiều ngang | Rất quan trọng |
| Chiều cao lắp | Xác định vị trí mắt theo chiều dọc | Rất quan trọng |
| Gọng thực tế | Quyết định vị trí tròng trước mắt | Cần |
| Góc nghiêng gọng | Có thể dùng để cá nhân hóa | Tùy thiết kế |
| Độ ôm mặt | Có thể dùng để cá nhân hóa | Tùy thiết kế |
| Khoảng cách tròng – mắt | Có thể dùng để cá nhân hóa | Tùy thiết kế |
| Khoảng cách đọc/thói quen nhìn | Hỗ trợ chọn thiết kế phù hợp | Tùy dòng tròng |
Không phải mọi tròng đa tròng đều cần toàn bộ các thông số trong bảng. Những thiết kế cơ bản thường sử dụng ít dữ liệu hơn, trong khi các thiết kế cá nhân hóa cao có thể tính toán thêm nhiều thông số của gọng và cách đeo.
Vì sao kính đa tròng cần đo kỹ hơn kính đơn tròng?
Kính đơn tròng thường có một công suất chính trên phần lớn bề mặt tròng. Ví dụ kính cận đơn tròng: -2.00D thì phần lớn tròng phục vụ cùng một mục tiêu chính là điều chỉnh nhìn xa.
Kính đa tròng khác hoàn toàn. Trên một tròng kính phải bố trí liên tục:
nhìn xa
↓
nhìn trung gian
↓
nhìn gần
và giữa các vùng là sự thay đổi công suất. Điều đó có nghĩa mắt cần nằm đúng vị trí tương đối so với thiết kế của tròng. Nếu vị trí kính thay đổi đáng kể so với lúc đo, người đeo có thể phải:
- nâng hoặc hạ đầu để tìm vùng rõ;
- xoay đầu nhiều hơn;
- khó tìm vùng đọc;
- khó sử dụng màn hình;
- cảm thấy hình ảnh không tự nhiên.
Không phải mọi khó chịu khi đeo đa tròng đều do đo sai, nhưng đo và lắp là một trong những yếu tố cần kiểm tra khi kính khó sử dụng.
Bước 1: Đo độ nhìn xa
Trước tiên vẫn phải xác định đúng độ kính. Các thông số cơ bản gồm:
SPH
Thể hiện độ cầu, thường liên quan đến cận hoặc viễn.
Ví dụ: -2.00D hoặc: +1.00D
CYL
Thể hiện độ loạn nếu có.
Ví dụ: -0.75D
AXIS
Thể hiện trục của độ loạn.
Ví dụ: 180°
Một người lão thị vẫn có thể đồng thời:
- cận thị;
- viễn thị;
- loạn thị.
Vì vậy làm đa tròng không đơn giản là lấy một chiếc “kính lão” rồi chia thành ba vùng. Tròng phải được sản xuất theo đơn kính của từng người.
Bước 2: Xác định độ ADD
ADD là phần độ được bổ sung để hỗ trợ nhìn gần.
Ví dụ:
Độ nhìn xa: SPH -2.00D
ADD: +1.50D
ADD không có nghĩa người đó vừa cận 2 độ vừa viễn 1,5 độ.
Có thể hiểu đơn giản:
- phần nhìn xa sử dụng độ phù hợp để điều chỉnh nhìn xa;
- khi đi xuống vùng gần, tròng tăng dần công suất;
- đến vùng đọc gần, phần hỗ trợ đạt mức ADD được chỉ định.
ADD là một trong những thông số nền tảng của kính đa tròng. Tuy nhiên, không nên tự chọn ADD theo tuổi. Hai người cùng 50 tuổi vẫn có thể có nhu cầu khác nhau do:
- khả năng điều tiết;
- khoảng cách đọc;
- độ kính;
- công việc;
- thói quen nhìn gần.
→ Xem chi tiết: Độ ADD là gì? Cách đọc ADD trên phiếu đo mắt và kính đa tròng
Bước 3: Đo khoảng cách đồng tử từng mắt
Khoảng cách đồng tử thường được viết tắt là PD. Đây là thông số giúp xác định vị trí mắt theo phương ngang. Với kính đa tròng, việc đo chính xác vị trí từng mắt đặc biệt quan trọng vì vùng nhìn được thiết kế để nằm đúng trước đường nhìn của người đeo.
PD tổng và PD từng mắt khác nhau thế nào?
Ví dụ:
PD tổng: 64 mm
Không nhất thiết có nghĩa: mắt phải 32 mm + mắt trái 32 mm.
Một người hoàn toàn có thể có: 31 mm + 33 mm = 64 mm.
Khuôn mặt con người không phải lúc nào cũng đối xứng tuyệt đối. Vì vậy khi làm đa tròng, PD từng mắt giúp xác định vị trí bên phải và bên trái riêng biệt chính xác hơn.
→ Xem thêm: Khoảng cách đồng tử là gì? PD/KCĐT quan trọng thế nào khi làm kính?
Bước 4: Chọn và chỉnh gọng trước khi đo chiều cao
Đây là bước khách hàng rất dễ bỏ qua. Không nên: đo chiều cao trước → sau đó mới chọn gọng.
Chiều cao lắp đa tròng phụ thuộc trực tiếp vào chiếc gọng thực tế khi nằm trên khuôn mặt.
Trước khi đo, gọng nên được chỉnh để:
- nằm cân trên mặt;
- không quá thấp hoặc quá cao;
- không dễ trượt xuống mũi;
- càng kính vừa tai;
- đệm mũi nằm ổn định nếu có;
- tư thế đeo tương đối tự nhiên.
Bước 5: Đo chiều cao lắp kính đa tròng
Chiều cao lắp kính đa tròng có thể hiểu đơn giản là thông số giúp xác định vị trí của mắt theo chiều dọc trên chiếc gọng cụ thể.
Nếu PD trả lời câu hỏi: “Mắt nằm ở đâu theo chiều trái – phải?” thì chiều cao lắp trả lời: “Mắt nằm ở đâu theo chiều trên – dưới?” Đây là một trong những thông số rất quan trọng của kính đa tròng.
Vì sao chiều cao lắp quan trọng?
Hãy hình dung trên tròng có:
vùng nhìn xa
↓
vùng trung gian
↓
vùng nhìn gần.
Nếu toàn bộ thiết kế được đặt không đúng vị trí tương đối với mắt, người sử dụng có thể phải thay đổi tư thế để tìm vùng thích hợp.
Ví dụ:
Vùng nhìn đặt chưa phù hợp theo chiều dọc
Người đeo có thể cảm thấy phải:
- ngẩng cằm để nhìn;
- cúi đầu nhiều khi đọc;
- tìm vùng màn hình khá khó;
- thay đổi tư thế đầu thường xuyên.
Không phải cứ gặp các biểu hiện trên là chắc chắn chiều cao bị sai. Nguyên nhân còn có thể là:
- kính chưa quen;
- độ kính;
- ADD;
- thiết kế tròng;
- khoảng cách màn hình;
- gọng bị trượt;
- tư thế sử dụng.
Nhưng chiều cao lắp là một trong những thông số nên được kiểm tra.
Chiều cao lắp có dùng lại từ kính cũ được không?
Không nên mặc định dùng lại. PD của một người thường tương đối ổn định khi trưởng thành, nhưng chiều cao lắp phụ thuộc vào chiếc gọng đang sử dụng.
Ví dụ cùng một người:
Gọng A
tròng cao, nằm khá sát chân mày.
Gọng B
tròng thấp hơn và nằm thấp trên sống mũi.
Hai chiếc gọng có thể cần chiều cao lắp hoàn toàn khác nhau. Ngay cả cùng một mẫu gọng, nếu:
- đệm mũi được chỉnh khác;
- càng kính cong khác;
- gọng trượt xuống nhiều hơn;
vị trí mắt trên tròng cũng có thể thay đổi. Vì vậy khi đổi gọng đa tròng, nên đo lại chiều cao trên gọng mới sau khi đã chỉnh vừa mặt.
Gọng quá thấp có làm đa tròng được không?
Tùy thiết kế. Mỗi thiết kế đa tròng có yêu cầu về không gian cần thiết để bố trí vùng:
- xa;
- chuyển tiếp;
- gần.
Các thế hệ đa tròng hiện nay có thể hỗ trợ những gọng thấp hơn trước. Ví dụ, một số thiết kế ZEISS hiện có thể sử dụng với chiều cao lắp từ khoảng 13 mm, tùy dòng sản phẩm. Tuy nhiên điều đó không có nghĩa: “Gọng càng thấp càng tốt.”
Việc chọn gọng còn cần xem:
- độ mắt;
- ADD;
- kích thước tròng;
- thiết kế cụ thể;
- vị trí mắt trong gọng;
- nhu cầu nhìn gần.
→ Xem thêm: Các kiểu gọng kính phù hợp để lắp kính đa tròng
Bước 6: Xác định nhu cầu nhìn thực tế
Đây không phải một con số ghi trên toa kính nhưng lại rất quan trọng. Hai người có:
- độ giống nhau;
- ADD giống nhau;
- PD gần giống nhau;
vẫn có thể nên chọn hai thiết kế đa tròng khác nhau. Ví dụ:
Người A
- lái xe nhiều;
- thường xuyên di chuyển;
- đọc điện thoại vừa phải.
Người B
- làm laptop 8 giờ/ngày;
- đọc tài liệu nhiều;
- ít lái xe.
Người A có thể ưu tiên sự cân bằng giữa xa – trung gian – gần.
Người B lại quan tâm nhiều hơn đến vùng trung gian và gần.
Thậm chí nếu phần lớn ngày làm việc cố định trước màn hình, kính văn phòng có thể phù hợp hơn một chiếc đa tròng dùng toàn thời gian.
→ Xem thêm: Kính đa tròng và kính văn phòng khác nhau thế nào?
Bước 7: Một số tròng cá nhân hóa cần đo thêm thông số gọng
Đến đây cần phân biệt rõ:
Đa tròng cơ bản
Không phải lúc nào cũng cần nhập tất cả thông số vị trí gọng.
Đa tròng cá nhân hóa
Một số thiết kế cao hơn có thể sử dụng thêm dữ liệu về cách chiếc kính thực tế nằm trên khuôn mặt. Các thông số thường gặp gồm:
- góc nghiêng gọng;
- độ ôm mặt;
- khoảng cách từ tròng đến mắt.
Góc nghiêng gọng là gì?
Khi nhìn ngang một người đang đeo kính, tròng thường không hoàn toàn dựng đứng. Gọng có một độ nghiêng nhất định theo khuôn mặt.
Thông số này thường được gọi bằng thuật ngữ pantoscopic tilt. Bạn không cần nhớ tên tiếng Anh. Điều cần hiểu là: Cùng một tròng nhưng vị trí và góc đặt trước mắt khác nhau có thể làm điều kiện nhìn thực tế thay đổi. Một số thiết kế cá nhân hóa sử dụng thông số này để tính toán tròng phù hợp hơn với vị trí đeo thực tế.
Độ ôm mặt là gì?
Một số gọng gần như phẳng.
Một số gọng lại cong ôm theo khuôn mặt nhiều hơn. Mức độ này thường được gọi là frame wrap hoặc wrap angle. Những gọng thời trang hoặc gọng thể thao cong nhiều có thể tạo vị trí tròng khác so với gọng thông thường. Một số thiết kế cao cấp có thể sử dụng thông số độ ôm này khi tính toán tròng.
Khoảng cách từ tròng đến mắt là gì?
Khi đeo kính, mặt sau tròng không nằm trực tiếp trên mắt mà có một khoảng cách nhất định.
Thông số này thường được gọi là back vertex distance. Vị trí tròng gần hay xa mắt hơn có thể được tính đến trong những thiết kế cá nhân hóa. Ví dụ trong tài liệu ZEISS Progressive Individual 2, hãng sử dụng các dữ liệu về:
- pantoscopic tilt;
- frame wrap;
- back vertex distance;
để cá nhân hóa vị trí đeo của kính.
Có phải đo càng nhiều thông số thì kính càng tốt?
Không nhất thiết.
Nhiều thông số hơn chỉ thực sự có giá trị khi:
- thiết kế tròng có sử dụng các dữ liệu đó;
- thông số được đo đúng;
- gọng giữ được vị trí ổn định;
- thiết kế phù hợp với nhu cầu người đeo.
Một tròng cơ bản được:
đo đúng + chọn đúng + lắp đúng
có thể phù hợp hơn một tròng rất cao cấp nhưng thông số không chính xác hoặc nhu cầu được xác định sai.
Vì vậy không nên chọn kính chỉ theo số lượng “công nghệ cá nhân hóa”.
Đo bằng máy có tốt hơn đo thủ công không?
Thiết bị đo kỹ thuật số có thể hỗ trợ thu thập một số thông số nhanh và nhất quán hơn, đặc biệt đối với những thiết kế cần nhiều dữ liệu vị trí đeo. Ví dụ ZEISS VISUFIT 1000 sử dụng hệ thống camera để thu thập các thông số như:
- khoảng cách đồng tử;
- khoảng cách tròng – mắt;
- góc nghiêng gọng;
phục vụ quá trình định tâm và cá nhân hóa. Tuy nhiên: có máy không đồng nghĩa tự động có một chiếc kính phù hợp.
Vẫn cần:
- đo độ phù hợp;
- chọn gọng;
- chỉnh gọng;
- xác định nhu cầu;
- chọn thiết kế tròng;
- kiểm tra kính sau khi hoàn thành.
Thiết bị là công cụ hỗ trợ, không thay thế toàn bộ quy trình chuyên môn.
Có thể đo kính đa tròng online hoặc bằng ảnh không?
Với kính đơn giản, một số thông số có thể được ước lượng hoặc đo bằng ứng dụng. Nhưng với đa tròng, việc chỉ có một ảnh khuôn mặt chưa chắc phản ánh đầy đủ:
- gọng nằm ở đâu sau khi chỉnh;
- chiều cao từng mắt;
- gọng có bị lệch không;
- góc nghiêng;
- độ ôm;
- tư thế đầu tự nhiên.
Đặc biệt, chiều cao lắp phải gắn với chiếc gọng thực tế. Do đó với kính đa tròng, việc đo trực tiếp sau khi chọn và chỉnh gọng thường đáng tin cậy hơn việc chỉ lấy thông số từ ảnh.
Tại sao phải đo PD từng mắt thay vì chia đôi PD tổng?
Giả sử PD tổng là: 64 mm.
Nếu tự chia đôi: 32 + 32 mm
nhưng vị trí thực tế lại là: 31 + 33 mm thì vị trí được đặt cho từng mắt không hoàn toàn giống thực tế. Điều này đặc biệt đáng lưu ý với đa tròng vì mỗi mắt cần tiếp cận đúng vùng thiết kế của tròng tương ứng.
Kính đa tròng đúng độ nhưng vẫn khó đeo: cần kiểm tra gì?
Nếu kính mới khó sử dụng, không nên lập tức kết luận: “Tôi không hợp kính đa tròng.” Cũng không nên mặc định: “Cứ cố đeo vài tuần sẽ quen.”
Nên kiểm tra theo thứ tự:
1. Gọng
- Có lệch không?
- Có trượt xuống không?
- Có nằm giống lúc lấy thông số không?
2. Độ kính
- Nhìn xa có đúng không?
- Độ loạn và trục loạn có phù hợp không?
3. ADD
- Vùng gần có đáp ứng đúng khoảng cách sử dụng không?
4. PD từng mắt
- Vị trí theo chiều ngang có phù hợp không?
5. Chiều cao lắp
- Vùng nhìn được đặt đúng vị trí chưa?
6. Thiết kế
- Có phù hợp với nhu cầu nhìn thực tế không?
7. Thói quen sử dụng
- Người đeo đã biết cách sử dụng các vùng xa – trung gian – gần chưa?
→ Xem thêm: Kính đa tròng có khó đeo không? Cách làm quen đúng
7 bước làm kính đa tròng nên có
Một quy trình dễ hiểu có thể gồm:
Bước 1: Kiểm tra thị lực
Xác định độ nhìn xa và các vấn đề liên quan.
Bước 2: Kiểm tra nhu cầu nhìn gần
Xác định ADD phù hợp.
Bước 3: Hỏi nhu cầu sử dụng
Ví dụ:
- lái xe;
- máy tính;
- điện thoại;
- đọc sách;
- công việc chi tiết.
Bước 4: Chọn và chỉnh gọng
Gọng cần phù hợp khuôn mặt và thiết kế tròng.
Bước 5: Đo thông số lắp
Ít nhất cần chú ý đến:
- PD từng mắt;
- chiều cao từng mắt.
Với dòng cá nhân hóa có thể có thêm các thông số khác.
Bước 6: Sản xuất và mài lắp tròng
Tròng được đặt vào gọng theo thông số đã xác định.
Bước 7: Kiểm tra và hướng dẫn khi bàn giao
Cần:
- kiểm tra vị trí kính;
- chỉnh gọng;
- kiểm tra khả năng nhìn;
- hướng dẫn sử dụng vùng xa – trung gian – gần;
- hướng dẫn quay lại nếu có bất thường.
Có nên làm kính đa tròng chỉ dựa trên toa khám mắt?
Một toa kính có:
- SPH;
- CYL;
- AXIS;
- ADD;
vẫn có thể chưa chứa đủ dữ liệu để mài lắp đa tròng trên một chiếc gọng cụ thể. Ví dụ toa không thể biết:
- bạn sẽ chọn gọng nào;
- mắt nằm ở vị trí nào trên gọng đó;
- chiều cao lắp thực tế;
- gọng ôm mặt ra sao.
Do đó có thể mang toa từ bệnh viện hoặc nơi khám mắt đến cửa hàng kính, nhưng kỹ thuật viên vẫn thường cần lấy thêm thông số lắp kính trên gọng thực tế.
Đổi gọng nhưng giữ tròng đa tròng cũ có được không?
Có thể trong một số trường hợp kỹ thuật phù hợp, nhưng không phải gọng nào cũng thay thế trực tiếp được. Vấn đề không chỉ là: “Tròng cũ có cắt vừa gọng mới hay không?” mà còn là: “Các vùng nhìn sau khi chuyển gọng có còn nằm đúng trước mắt hay không?”
Nếu vị trí tròng thay đổi, trải nghiệm đa tròng có thể thay đổi theo. Vì vậy cần kiểm tra thực tế trước khi chuyển tròng cũ sang gọng mới.
Vì sao cùng một dòng đa tròng nhưng hai người đeo cảm giác khác nhau?
Ngay cả khi hai người mua cùng một dòng Varilux hoặc ZEISS, kết quả sử dụng vẫn có thể khác vì:
- độ kính khác nhau;
- ADD khác;
- gọng khác;
- PD khác;
- chiều cao khác;
- nhu cầu khác;
- kinh nghiệm đeo đa tròng khác;
- thói quen sử dụng mắt khác.
Đa tròng vì vậy không nên được đánh giá chỉ bằng câu: “Bạn tôi đeo loại này thấy tốt nên tôi mua giống hệt.” Sản phẩm giống nhau chưa chắc cấu hình phù hợp giống nhau.
Những câu hỏi nên trả lời trước khi đặt kính đa tròng
Trước khi chọn tròng, bạn nên xác định:
- Đây có phải lần đầu đeo đa tròng không?
- Một ngày dùng máy tính bao nhiêu giờ?
- Khoảng cách màn hình khoảng bao nhiêu?
- Có lái xe nhiều không?
- Đọc sách hoặc điện thoại nhiều không?
- Kính cũ có điểm gì khiến bạn khó chịu?
- Muốn một kính dùng cả ngày hay có thể sử dụng hai kính?
- Gọng ưu tiên thời trang hay ưu tiên vùng nhìn?
- Ngân sách khoảng bao nhiêu?
Những thông tin này giúp lựa chọn thiết kế hợp lý hơn việc chỉ hỏi: “Đa tròng hãng nào tốt nhất?”
Câu hỏi thường gặp
Đo kính đa tròng có khác kính cận bình thường không?
Có. Ngoài độ kính, đa tròng còn cần xác định ADD và vị trí lắp các vùng nhìn trên gọng thực tế.
PD có quan trọng khi làm đa tròng không?
Có. PD giúp xác định vị trí mắt theo chiều ngang. Với đa tròng, thường nên sử dụng PD từng mắt.
Chiều cao lắp kính đa tròng là gì?
Là thông số giúp xác định vị trí vùng thiết kế theo chiều dọc so với mắt khi người dùng đeo chiếc gọng đã chọn.
Có thể dùng chiều cao của kính cũ cho kính mới không?
Không nên mặc định dùng lại, đặc biệt khi đổi gọng.
Có cần đo góc nghiêng và độ ôm gọng không?
Không phải mọi đa tròng đều yêu cầu. Một số thiết kế cá nhân hóa sử dụng các thông số này để tối ưu tròng theo vị trí đeo thực tế.
Gọng càng lớn càng tốt cho đa tròng phải không?
Không. Gọng cần đủ không gian cho thiết kế nhưng cũng phải ổn định, phù hợp với khuôn mặt và độ kính.
Kính đa tròng đắt tiền có thể bỏ qua khâu đo không?
Không. Thiết kế càng cá nhân hóa thì dữ liệu đo chính xác càng có ý nghĩa.
Có thể tự đo PD để đặt đa tròng không?
Có thể đo tham khảo, nhưng làm đa tròng còn cần chiều cao trên gọng thực tế và các thông số khác. Nên đo trực tiếp khi có thể.
Kết luận
Để làm một cặp kính đa tròng, biết độ cận, viễn hoặc loạn chưa phải là toàn bộ câu chuyện. Những yếu tố quan trọng thường gồm:
độ nhìn xa
ADD
PD từng mắt
chiều cao lắp từng mắt
gọng thực tế
nhu cầu sử dụng.
Với một số thiết kế đa tròng cá nhân hóa, có thể cần thêm:
- góc nghiêng gọng;
- độ ôm mặt;
- khoảng cách từ tròng đến mắt;
- một số thông số hoặc thói quen nhìn khác tùy hãng.
Đó là lý do hai chiếc kính sử dụng cùng thương hiệu và cùng mức giá vẫn có thể mang lại trải nghiệm khác nhau. Một cặp kính đa tròng phù hợp cần sự kết hợp giữa độ kính, thiết kế tròng và độ chính xác trong quá trình đo – lắp – chỉnh gọng.
Tại Mắt Kính Nam Quang, khách hàng làm kính đa tròng có thể được kiểm tra thị lực, tư vấn nhu cầu sử dụng, chọn gọng và lấy các thông số lắp cần thiết trước khi đặt tròng.
Xem danh sách: Tròng kính đa tròng