Mỏi mắt khi dùng máy tính có phải do ánh sáng xanh không?

Làm việc với máy tính vài giờ rồi cảm thấy mỏi mắt, khô mắt, nhức đầu hoặc nhìn màn hình không còn thoải mái là tình trạng rất phổ biến.

Nhiều người cho rằng nguyên nhân chính là ánh sáng xanh từ màn hình và tìm mua kính chống ánh sáng xanh để khắc phục.

Tuy nhiên, đây chưa phải cách hiểu đầy đủ.

Mỏi mắt khi dùng máy tính là tình trạng có thật, nhưng ánh sáng xanh không được xem là nguyên nhân chính gây ra các triệu chứng này. Nhìn gần liên tục, ít chớp mắt, khô mắt, độ kính chưa phù hợp, màn hình bị chói và tư thế làm việc đều có thể góp phần khiến mắt khó chịu.

Vì vậy, nếu thường xuyên mỏi mắt khi làm việc với máy tính, điều quan trọng không phải chỉ là tìm cách “chặn ánh sáng xanh”, mà là xác định điều gì đang khiến mắt phải làm việc quá sức.

Mỏi mắt khi dùng máy tính là gì?

Tình trạng mắt khó chịu sau khi sử dụng máy tính, điện thoại hoặc các thiết bị có màn hình trong thời gian dài thường được gọi là mỏi mắt kỹ thuật số.

Bạn có thể gặp một hoặc nhiều biểu hiện như:

• mắt mỏi hoặc nặng mắt;
• khô, rát hoặc cộm mắt;
• nhìn mờ sau khi làm việc lâu;
• khó chuyển từ nhìn gần sang nhìn xa;
• nhức đầu;
• đau hoặc căng quanh mắt;
• chảy nước mắt;
• phải nheo mắt để nhìn rõ;
• khó tập trung;
• đau cổ hoặc vai khi ngồi máy tính lâu.

Các triệu chứng thường xuất hiện rõ hơn sau nhiều giờ làm việc liên tục và có thể giảm khi nghỉ.

Tuy nhiên, nếu triệu chứng thường xuyên tái diễn hoặc kéo dài, bạn nên tìm nguyên nhân thay vì mặc định đó chỉ là hậu quả của ánh sáng xanh.

Mỏi mắt khi dùng máy tính có phải do ánh sáng xanh không?

Câu trả lời ngắn gọn: không nên quy nguyên nhân chính cho ánh sáng xanh.

Màn hình máy tính và điện thoại có phát ra ánh sáng xanh. Nhưng việc một thiết bị phát ánh sáng xanh không đồng nghĩa ánh sáng xanh đó là nguyên nhân chính khiến mắt bị mỏi.

Điều đó cho thấy: Nếu ánh sáng xanh là nguyên nhân chính của mỏi mắt do màn hình, việc lọc ánh sáng xanh đáng lẽ phải tạo ra khác biệt rõ ràng hơn. Thực tế, mỏi mắt kỹ thuật số là vấn đề có nhiều nguyên nhân cùng lúc.

Nếu bạn muốn tìm hiểu riêng ánh sáng xanh từ điện thoại và máy tính có gây hại cho mắt hay không.

Xem thêm: Ánh sáng xanh là gì? Ánh sáng xanh từ điện thoại có hại mắt không?

Vậy nguyên nhân nào khiến mắt mỏi khi nhìn màn hình lâu?

Không có một nguyên nhân duy nhất.

1. Nhìn gần liên tục trong thời gian dài

Khi làm việc trên máy tính, mắt phải duy trì khả năng tập trung ở một khoảng cách tương đối cố định trong nhiều giờ. Không chỉ máy tính. Đọc sách, làm việc với tài liệu hoặc thực hiện những công việc nhìn gần liên tục cũng có thể khiến mắt cảm thấy mệt. Sự khác biệt là máy tính thường khiến chúng ta duy trì công việc này trong thời gian rất dài mà ít có khoảng nghỉ tự nhiên.

Khi mắt bắt đầu khó duy trì việc nhìn gần, bạn có thể cảm thấy:

• căng mắt;
• khó tập trung;
• nhìn chữ không còn rõ như ban đầu;
• đau đầu;
• muốn nhắm mắt hoặc nhìn ra xa.

Vì vậy, một trong những cách đơn giản nhất để giảm khó chịu là thường xuyên chuyển mắt từ khoảng cách gần sang khoảng cách xa.

2. Chúng ta chớp mắt ít hơn khi tập trung vào màn hình

Đây là một nguyên nhân rất đáng chú ý. Khi tập trung vào màn hình, đặc biệt trong lúc đọc, chơi game hoặc xử lý công việc, chúng ta có xu hướng giảm tần suất chớp mắt.

Chớp mắt giúp dàn đều lớp nước mắt trên bề mặt mắt. Khi chớp mắt ít hoặc chớp không đầy đủ, nước mắt dễ bay hơi hơn. Bề mặt mắt vì vậy có thể bị khô và gây:

• rát;
• cộm;
• nóng mắt;
• đỏ mắt;
• nhìn mờ thoáng qua;
• cảm giác mắt rất mệt vào cuối ngày.

Do đó, nhiều trường hợp mà người dùng tưởng là “mỏi mắt do ánh sáng xanh” thực tế lại có liên quan đáng kể đến khô bề mặt mắt.

3. Độ kính chưa phù hợp

Một người có thể vẫn nhìn được màn hình nhưng phải cố gắng nhiều hơn bình thường nếu:

• chưa chỉnh hết cận hoặc loạn thị;
• độ kính đã thay đổi;
• hai mắt có độ khác nhau;
• bắt đầu gặp khó khăn khi nhìn gần;
• kính hiện tại không phù hợp với khoảng cách làm việc.

Ngay cả một vấn đề thị lực tương đối nhỏ cũng có thể trở nên rõ ràng hơn sau nhiều giờ nhìn màn hình. Đây là lý do một người có thể: buổi sáng nhìn máy tính bình thường nhưng càng về chiều càng mỏi, nhức đầu hoặc khó tập trung. Nếu tình trạng này thường xuyên xảy ra, nên kiểm tra độ kính thay vì chỉ thay sang một loại tròng “chống ánh sáng xanh”.

4. Màn hình quá gần

Điện thoại thường gây tình trạng này rõ hơn máy tính. Khi chữ nhỏ, chúng ta có xu hướng đưa màn hình sát mắt để nhìn rõ. Khoảng cách càng gần, mắt càng phải duy trì việc tập trung và phối hợp hai mắt nhiều hơn. Thay vì đưa điện thoại quá sát, bạn có thể:

• tăng kích thước chữ;
• tăng khoảng cách sử dụng;
• sử dụng màn hình lớn hơn nếu phải đọc nội dung dài.

5. Màn hình quá sáng hoặc bị phản chiếu

Một màn hình rất sáng trong căn phòng tối có thể gây khó chịu. Ngược lại, màn hình quá tối cũng khiến người dùng phải cố nhìn. Ánh sáng từ cửa sổ hoặc đèn chiếu phản chiếu trên bề mặt màn hình cũng có thể làm giảm độ rõ và tăng cảm giác chói. Vì vậy, nên điều chỉnh màn hình sao cho độ sáng tương đối hài hòa với không gian xung quanh.

6. Cỡ chữ và nội dung quá nhỏ

Nếu phải liên tục nheo mắt hoặc tiến sát màn hình để đọc, mắt sẽ nhanh mệt hơn. Đây là vấn đề rất dễ khắc phục nhưng thường bị bỏ qua. Tăng kích thước chữ, phóng lớn trang web hoặc điều chỉnh giao diện có thể tạo khác biệt đáng kể mà không cần thay đổi kính.

7. Tư thế làm việc chưa phù hợp

Mỏi mắt kỹ thuật số không chỉ biểu hiện ở mắt. Người ngồi máy tính lâu còn có thể gặp:

• đau cổ;
• căng vai;
• đau lưng;
• đau đầu.

Màn hình đặt quá cao, quá thấp hoặc lệch sang một bên khiến người dùng phải duy trì tư thế không tự nhiên trong nhiều giờ. Vì vậy, khi nói đến “mỏi do máy tính”, cần nhìn cả mắt, màn hình và vị trí ngồi làm việc chứ không chỉ riêng ánh sáng phát ra từ màn hình.

Kính chống ánh sáng xanh có giúp hết mỏi mắt không?

Không nên kỳ vọng như vậy. Tròng kính lọc ánh sáng xanh thực sự có thể hạn chế một phần ánh sáng ở một số vùng bước sóng đi qua tròng. Nhưng điều đó khác với việc chứng minh rằng: lọc ánh sáng xanh sẽ giải quyết được mỏi mắt do máy tính.

Các thử nghiệm hiện tại chưa cho thấy tròng lọc ánh sáng xanh mang lại lợi ích rõ ràng hơn tròng thông thường đối với triệu chứng mỏi mắt trong ngắn hạn. Do đó, nếu đang bị mỏi mắt, bạn không nên chỉ hỏi: “Tôi cần kính chống ánh sáng xanh loại nào?” Mà nên hỏi: “Nguyên nhân nào đang làm mắt tôi mỏi?”

Nếu nguyên nhân là độ kính chưa phù hợp, cần xử lý độ kính. Nếu nguyên nhân chủ yếu là khô mắt, cần đánh giá bề mặt mắt và thói quen chớp mắt. Nếu nguyên nhân là làm việc liên tục, cần cải thiện thời gian nghỉ.

Nếu màn hình bị chói, cần điều chỉnh môi trường làm việc. Tròng kính hạn chế ánh sáng xanh vẫn có thể là một tính năng lựa chọn thêm khi làm kính, nhưng không nên được xem là giải pháp duy nhất cho mỏi mắt kỹ thuật số.

Xem phân tích chi tiết tại: Kính chống ánh sáng xanh có tốt không? Có thực sự cần thiết?

Vậy kính dành cho người dùng máy tính nên quan tâm điều gì?

Nếu bạn đang cần đeo kính và phải làm việc với máy tính nhiều giờ mỗi ngày, hãy ưu tiên những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng nhìn.

Độ kính phải phù hợp

Đây là yếu tố quan trọng hàng đầu. Một chiếc tròng có rất nhiều tính năng nhưng sai độ vẫn có thể khiến người đeo mỏi mắt.

Khoảng cách làm việc cần được tính đến

Màn hình máy tính thường nằm ở khoảng cách trung gian, xa hơn điện thoại nhưng gần hơn khoảng nhìn xa thông thường. Người trẻ thường thích nghi khá tốt. Nhưng khi khả năng nhìn gần bắt đầu giảm theo tuổi hoặc người sử dụng có nhu cầu đặc biệt, thiết kế tròng phù hợp khoảng cách làm việc có thể quan trọng hơn việc chỉ thêm tính năng lọc ánh sáng xanh.

Lớp phủ hạn chế phản xạ

Phản chiếu trên bề mặt tròng có thể gây khó chịu trong một số điều kiện ánh sáng. Một lớp phủ chất lượng tốt có thể giúp tròng trong hơn và giảm phản chiếu trên bề mặt.

Sau đó mới cân nhắc tính năng bổ sung

Các tính năng như:

• hạn chế một phần ánh sáng xanh;
• hạn chế tia UV;
• bề mặt dễ vệ sinh;
• hạn chế bám nước hoặc dầu;

có thể được cân nhắc theo nhu cầu và ngân sách. Không nhất thiết cứ làm văn phòng là phải chọn loại tròng có tỷ lệ lọc ánh sáng xanh cao nhất.

7 cách giúp mắt dễ chịu hơn khi làm việc với máy tính

1. Cho mắt nghỉ thường xuyên

Một nguyên tắc dễ nhớ là 20–20–20: Cứ khoảng 20 phút, nhìn ra vật ở xa khoảng 20 feet, tương đương khoảng 6 mét, trong ít nhất 20 giây. Đây không phải “công thức chữa mỏi mắt”, nhưng là cách đơn giản để nhắc bản thân không nhìn gần liên tục hàng giờ.

2. Chủ động chớp mắt

Nếu thường xuyên khô mắt khi làm việc, hãy chú ý chớp mắt đầy đủ. Đặc biệt khi đọc tài liệu hoặc làm việc tập trung, nhiều người có thể ngồi nhìn màn hình khá lâu mà gần như quên chớp mắt.

3. Không ngồi máy tính liên tục nhiều giờ

Ngoài các khoảng nghỉ ngắn cho mắt, nên đứng lên, thay đổi tư thế và vận động sau những khoảng làm việc dài. Điều này không chỉ tốt cho mắt mà còn giúp giảm căng cổ và vai.

4. Điều chỉnh độ sáng màn hình

Độ sáng màn hình nên tương đối phù hợp với môi trường. Không cần đặt màn hình ở mức sáng tối đa nếu đang làm việc trong phòng có ánh sáng vừa phải.

5. Giảm phản chiếu

Kiểm tra xem màn hình có đang phản chiếu:

• cửa sổ;
• đèn trần;
• nguồn sáng phía sau người ngồi;

hay không. Chỉ cần thay đổi vị trí bàn hoặc góc màn hình đôi khi đã giúp dễ chịu hơn.

6. Tăng kích thước chữ

Nếu thường xuyên phải đưa mặt sát màn hình hoặc nheo mắt, hãy thử tăng kích thước chữ trước.

7. Kiểm tra mắt nếu tình trạng lặp lại

Nếu đã điều chỉnh thói quen nhưng vẫn thường xuyên:

• nhìn mờ;
• đau đầu;
• khó tập trung;
• phải nheo mắt;
• mỏi mắt rất nhanh;

nên kiểm tra thị lực và độ kính.

AOA hiện vẫn khuyến nghị các khoảng nghỉ, chớp mắt và điều chỉnh điều kiện sử dụng thiết bị như những biện pháp thực tế đối với mỏi mắt kỹ thuật số.

Mỏi mắt do máy tính có làm tăng độ cận không?

Đây là hai vấn đề không nên đánh đồng. Mỏi mắt sau khi nhìn màn hình là một nhóm triệu chứng có thể xuất hiện tạm thời. Còn cận thị là tình trạng khúc xạ của mắt.

Đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên, thời gian nhìn gần kéo dài và thiếu hoạt động ngoài trời là những yếu tố được quan tâm trong tiến triển cận thị, nhưng điều đó không có nghĩa ánh sáng xanh từ màn hình trực tiếp làm tăng độ cận.

Tròng kính lọc ánh sáng xanh thông thường cũng không phải tròng kính kiểm soát cận thị.

Mỏi mắt có phải dấu hiệu cần tăng độ kính không?

Không nhất thiết. Mỏi mắt có thể xuất phát từ rất nhiều nguyên nhân nên không thể chỉ dựa vào triệu chứng để tự kết luận cần tăng độ. Nếu kính hiện tại đã sử dụng lâu và xuất hiện:

• nhìn xa mờ hơn trước;
• nheo mắt;
• khó đọc chữ;
• đau đầu khi nhìn;
• hai mắt nhìn không cân bằng;

bạn nên đo lại mắt. Không nên tự tăng độ kính chỉ vì cảm thấy mỏi.

Khi nào nên kiểm tra mắt?

Nếu mỏi mắt chỉ xuất hiện sau một ngày làm việc dài và giảm sau khi nghỉ, trước tiên bạn có thể điều chỉnh thói quen sử dụng màn hình. Nên kiểm tra mắt nếu tình trạng:

• xuất hiện thường xuyên;
• ngày càng nặng;
• ảnh hưởng công việc;
• đi kèm nhìn mờ;
• đau đầu tái diễn;
• khô hoặc đỏ mắt kéo dài;
• kính hiện tại không còn thoải mái.

Nếu có đau mắt dữ dội, giảm thị lực đột ngột, nhìn đôi mới xuất hiện, chớp sáng, mất một phần vùng nhìn hoặc các triệu chứng bất thường rõ rệt, nên được đánh giá y tế sớm thay vì xem đó đơn thuần là mỏi mắt do máy tính.

Câu hỏi thường gặp

Dùng máy tính lâu bị mỏi mắt có bình thường không?

Đây là tình trạng khá phổ biến. Nhìn gần kéo dài, ít chớp mắt, khô mắt, độ kính chưa phù hợp và điều kiện làm việc đều có thể góp phần gây mỏi mắt. Nếu triệu chứng xảy ra thường xuyên hoặc kéo dài, nên kiểm tra nguyên nhân.

Ánh sáng xanh có phải nguyên nhân chính khiến mắt mỏi không?

Hiện chưa có bằng chứng tốt cho thấy ánh sáng xanh từ màn hình là nguyên nhân chính của mỏi mắt kỹ thuật số. Các nghiên cứu về tròng lọc ánh sáng xanh cũng chưa cho thấy lợi ích rõ ràng hơn tròng thông thường trong việc giảm mỏi mắt.

Kính chống ánh sáng xanh có chữa được mỏi mắt không?

Không nên xem tròng lọc ánh sáng xanh là phương pháp điều trị mỏi mắt. Nếu mắt khó chịu thường xuyên, cần xem xét độ kính, khô mắt, thói quen nhìn gần, khoảng cách và môi trường làm việc.

Tại sao càng về chiều mắt càng mỏi?

Sau nhiều giờ nhìn gần, ít chớp mắt và làm việc liên tục, mắt có thể khô và khó duy trì sự tập trung hơn. Nếu tình trạng xảy ra hàng ngày, cũng nên kiểm tra xem độ kính có còn phù hợp hay không.

Dùng máy tính bao lâu nên nghỉ mắt?

Không có một thời gian duy nhất phù hợp với tất cả mọi người. Bạn có thể dùng nguyên tắc 20–20–20 như một lời nhắc tạo các khoảng nghỉ ngắn và tránh nhìn gần liên tục hàng giờ.

Mỏi mắt có cần thay kính không?

Không nhất thiết. Chỉ nên thay kính khi kiểm tra cho thấy độ kính hoặc thiết kế kính hiện tại không còn phù hợp. Mỏi mắt cũng có thể liên quan đến khô mắt, môi trường hoặc thói quen sử dụng màn hình.

Kết luận: màn hình có thể làm mắt mỏi, nhưng đừng đổ tất cả cho ánh sáng xanh

Mỏi mắt khi sử dụng máy tính là vấn đề có thật, nhưng ánh sáng xanh không được xem là nguyên nhân chính gây ra tình trạng này.

Nhìn gần kéo dài, giảm chớp mắt, khô mắt, độ kính chưa phù hợp, màn hình quá gần, chói và điều kiện làm việc đều có thể góp phần. Vì vậy, cách xử lý hợp lý không phải chỉ là mua một chiếc kính “chống ánh sáng xanh”.

Hãy bắt đầu bằng: cho mắt nghỉ – chớp mắt đầy đủ – điều chỉnh màn hình – kiểm tra độ kính – và tìm đúng nguyên nhân nếu triệu chứng kéo dài.

Nếu bạn đang cần làm kính và muốn tìm hiểu thêm về tính năng lọc ánh sáng xanh, có thể tham khảo các dòng tròng kính hạn chế ánh sáng xanh và lựa chọn dựa trên nhu cầu thực tế thay vì chỉ dựa vào quảng cáo.